Իսրայելում անցած ընտրություններում փաստացի հաղթանական են տարել... արաբական կուսակացությունները

Իհարկե,  թվային տեսքով, այսպես կոչված՝ արաբական կուսակությունները հավաքել են ձայների մոտ 15 տոկոսը:

Սակայն այդ արդյունքով  նրանք հնարավորություն են ստացել այդ երկրի քաղաքական դաշտում  յուրօրինակ քաղաքական ջոկերի դերակատարում ունենալ:

Բանն այն է, որ անցած հոկտեմբերի 27-ի խորհրդարանական ընտրություններում գործող վարչապետի ուժին չհաջողվեց ստանալ խորհրդարանական մեծամասնություն:

Մեծամասնություն կազմող կառավարություն ձևավորելու համար քաղաքական ուժերին, կամ միավորներին  անհրաժեշտ էր  խորհրդարանում ստանալ 61 տեղ (Քնեսեթն՝ Իսրայելի խորհրդարանը,  ունի 120 տեղ):

Քնեսեթի 120 տեղերն ընտրվում են համամասնական ընտրակարգով։ Ընտրությունների համար ընտրական անցողիկ շեմը  քաղաքական կուսակցությունների համար 3.25% է։

Գործող Նեթանյահուի կառավարությունը իշխանության եկավ 2022 թվականի վերջին շաբաթում՝ փոխարինելով Նաֆթալի Բեննեթի և Յաիր Լապիդի գլխավորած լայն կոալիցիային, որը կարճ ժամանակով վերջ դրեց Նեթանյահուի 12-ամյա կառավարմանը: Գործող կոալիցիան սկզբում բաղկացած էր «Լիկուդ»-ից և մի քանի ծայրահեղ աջ և ծայրահեղ ուղղափառ կուսակցություններից, բայց պահպանվել էր միասնական՝ չնայած անկայուն քաղաքական մթնոլորտին: Այն բախվեց  լայնածավալ բողոքի ցույցերի ամբողջ երկրում՝ դատական ​​բարեփոխումների ծրագրերի և Համասի հետ պատանդների գործարքի քննարկումների պատճառով:

Նեթանյահուի ամենածանր հարցը դարձավ կրոնական շրջանակներից բանակ զորակոչելու հարցը:

Բանն այն է, որ Իսրայելի քաղաքացիների ավելի քան 80 տոկոսը պահանջում է, որ կրոնական շրջանակների երեխաները նույնպես անցնեն պարտադիր ծառայության, որին նույնպես կտրականապես դեմ են այդ նույն կրոնական շրջանակները:

Նրանց էլեկտորալ թիվը կազմում է Իսրայելի բնակչության մոտ 20 տոկոսը:

Նեթանյահուին հնարավոր է եղել պահպանել իր իշխանությունը հենց այդ շրջանակների աջակցության շնորհիվ:

Սակայն Նեթանյահուն չէր կարող հաշվի չնստել նաև հանրության մեծամասնության կարծիքի հետ, ինչը,  բնականաբար,  դուր չի գալիս օրթոդոքսներին:

Հենց այդ հակասության պատճառով էլ Նեթանյահուին չհաջողվեց ստանալ խորհրդարանական մեծամաասնություն անցած ընտրություններում:

Նա նոր խորհրդարանում կունենա 53 տեղ:

Սակայն մեծամասնություն չի ստանա նաև այդ երկրի գլխավոր ընդիմադիր ուժը՝ «Յաշար» կուսակցությունը՝ Գադի Այզենկոտի առաջնորդով: Նա և այլ ընդդիմադիր կուսակցություններ կսունենան  48 մանդատ։

Մնացած 19 մանդատն կստանան ծայրահեղ ձախ և այսպես կոչված արաբական կուսակցությունները:

Բանն այն է, որ Իսրայելի բնակչության ավելի քան 15 տոկոսը արաբներ են:

Նրանք ավանդաբար քվեարկում են իրենց ներկայացուցիչների օգտին, ինչպես, օրինակ քրդերը Թուրքիայում քվեարկում են իրենց կողմից ձևավորված կուսակցությունների օգտին:

Սովորաբար, Իսրայելում արաբ ընտրողները ակտիվ չեն եղել քվեարկությունների ընթացքում:

Մինչդեռ այս վերջին ընտրությունները  բացառություն կազմեցին, և արդյունքում նրանք կարող են ստանալ Քնեսեթում 17-19 տեղ:

Արդյունքում արաբները կարող են ջոկերի դեր կատարել՝  ընտրելով Իսրայելի հիմնական ուժերից որևէ մեկին:

Ներկա պահին, և՛  Նեթանյաուն,  և՛  իր հիմնական ընդդիմախոս Այզենկոտը հայտարարում են, որ չեն օգտվելու  արաբական կուսակցությունների հնարավորություններից:

Եթե Նեթանյահուի մասով դա հասկանալի է, քանի որ նա ներկայացնում է Իսրայելի ամենաարմատական հակաարաբական շրջանակներին, ապա Իսրայելի բանակի նախկին գլխավոր շտաբի պետի՝ Այզենկոտի մասով նման կատեգորիկ պնդում  անել չի կարելի:

Փորձագետների կարծիքով, այս վիճակում կա երեք տարբերակ:

Տարբերակ առաջին

Ընդդիմության լիդերը համաձայնվում է համագործակցել արաբական կուսակցությունների հետ և արդյունքում կկարողանա ձևավորել կառավարություն, և Նեթանյահուն իր թիմի հետ կանցնի ընդդիմության շարքերը:

Սակայն այդ քայլով, ըստ դիտորդների, Իսրայելի բանակի նախկին գլխավոր շտաբի պետը կարող է կորցնել այն հրեաների ձայները, որոնք կոշտ են տրամադրված արաբների հանդեպ, սակայն մերժում են Նեթանյահուին այլ պատճառներով (կոռուպցիա, 2023-ի հոկտեմբերի 7-ի խնդիրներ, դատաիրավական բարեփոխումնների հարց և այլն):

Տարբերակ երկրորդ

Նեթանյահուն կոալիցիա է կազմում հենց իր հիմնական հակառակորդի հետ: Ինչպես որ օրինակ Գերմանիայում քրիստոնյա-դեմոկրատները դաշինք կազմեցի սոցիալ-դեմոկրատների հետ:

Հայաստանում նման օրինակ եղավ, երբ 1998-ի նախագահական ընտրություններից հետո, Վազգեն Սարգսյանը դաշինք կազմեց Կարեն Դեմիրճյանի հետ և մասնակցեց ընտրություններին:

Ճիշտ է, այստեղ ոչ թե հետընտրական, այլ նախընտրական բնույթի դաշինքն էր:

Սակայն, ըստ դիտորդների, այս տարբերակն Իսրայելում չի աշխատի, մի շարք սուբյեկտիվ պատճառներով:

Տարբերակ երրորդ

Եթե լուծում չգտնվի,  ապա կնշանակվի նոր արտահերթ ընտրություն:

Այս տարբերակն ամենահավանականներից կարող է լինել, քանի որ վերը նշված երկու տարբերակները  դժվար կիրառելի են:

Սակայն, ըստ դիտորդների, մինչ այս տարբերակին անցնելը, Իսրայելի քաղաքական հիմնական դերակատարները փորձելու են մի շարք սինթեզված տարբերակներ, ինչը նշանակում է, որ այդ երկրին կարող է սպասվել երկարատև քաղաքական ճգնաժամ:

Սա է իրականությունը:

Արտակ Հակոբյան
Zham.am