ԵՄ-ի հեռանկարին այլևս չեն հավատում Եվրոպայի ազդեցիկ գործիչները, վրացիները, թուրքերը,և միայն Փաշինյանն է մնացել Ֆոնդեր Լյաենի հույսը
Իտալական IL Fatto Quotidiano-ի կարծիքով, ԵՄ տնտեսական և քաղաքական ճգնաժամը գրեթե հանգեցրել է նրա փլուզմանը:
Տնտեսությունն ու բյուջեն լճացած են, իսկ եվրոն փլուզման վտանգի տակ է։ Ավելին, հակաեվրոպական աջակողմյան ուժերը մեծ ժողովրդականություն են ձեռք բերում, օրինակ Գերմանիայում և Ֆրանսիայում, որտեղ գալիք ընտրություններում գրեթե անխուսափելիորեն հաղթելու են այդ ուժերը:
Եվրոպայում շրջում է մի ուրվական՝ հոգեվարքի մեջ գտնվող Եվրոպական Միության ուրվականը։ ԵՄ-ի փլուզումը մոտ է, նշում են եվրոպացի ազդեցիկ վերլուծաբանները:
Վերջերս նույնիսկ ներկայիս Ֆրանսիայի նախագահ Մակրոնն է խոստովանել դա, նշելով, որԵվրոպայի ճգնաժամի գլխավոր պատճառներից են ռուսական էժան էներգակիրներից զրկվելը և չինական մեծ շուկայի կորուստը:
Ավելին, ըստ Մակրոնի, եթե մի քանի տարի առաջ եվրոպական ապրանքների վաճառքի ամենամեծ շուկան Չինաստանն էր, ապա այսօր Եվրոպան է դարձել չինական ապրանքների վաճառքի ամենամեծ շուկաներից մեկը:
Նույնիսկ գերմանական ավտոմեքենաների արտադրությունն է այսօր զիջում չինականին, որը ցույց է տալիս, որ ԵՄ-ի ինտեգրման հեռանկարն արդեն մշուշոտ է մնացել:
Եթե նախկինում Գերմանիան շահագրգրված էր ԵՄ-ի պահպահման մեջ, որպես իր արտադրանքների վաճառքի շուկա, ապա այսօր նա կորցնում է այդ շուկան, տեղը զիջելով Չինաստանին և ԱՄՆ-ին՝մնալով միայն Եվրոպայի աղքատերկրների համար միայն դոնոր:
Իսկ դա արդեն շահավետ չէ գերմանացիներին և Եվրոպայի հյուսիսային երկներին:Ինչ վերաբերվում է Ֆրանսիային, ապա նա հենց այսօր կարոսղ է դուրս գալ ԵՄ-ից, ինչպես դա կատարեց Մեծ Բրիտանիան,և ոչինչ չի կորցնի, քանի որ, ըստ վերլուծաբանների, ֆրանսիական ապրանքներն այսօր, ավելի լավ են վաճառվում եվրոզոնայից դուրս, քան ներսում:
Ինչ վերաբերում է նոր աղքատ երկրների հերթին, որոնք ցանկանում են դառնալ ԵՄ անդամ, ըստ վերլուծաբանների, դա արդեն շատերի կողմից դիտարկվում է ոչ այնքան կենսական, որքան աշխարհաքաղաքական հարց:
Դրա համար էլ ԵՄ-ի կենտրոնական իշխանությունները փորձում են այնպես վերափոխել խաղի կանոնները, որ ԵՄ-ի հին անդամները չդիմադրեն նորերի մոտք գործելուն:
Երեքշաբթի, հոկտեմբերի 6-ին, Եվրոպական հանձնաժողովի կոլեգիան հաստատեց ԵՄ հաջորդ ընդլայնմանն ընդառաջ քաղաքականության մեջ փոփոխությունների առաջարկների փաթեթը, որը թույլ կտա նոր անդամների, այդ թվում՝ Ուկրաինայի, ընդունումը Եվրոպական Միություն։
Այս մասին հայտարարել է ընդլայնման հարցերով եվրահանձնակատար Մարտա Կոսը Ստրասբուրգում, եվրահանձնակատարների հանդիպումից հետո:
«ԵՄ-ն կարող է ընդունել ավելի շատ անդամներ։ Սակայն կան ոլորտներ, որտեղ մենք տեսնում ենք մարտահրավերներ, որոնք պետք է լուծենք», - նշել է Կոսը։
Հանձնակատարը օրենքի գերակայությունը և ԵՄ հիմնական արժեքները նշեց որպես այն ոլորտներից մեկը, որտեղ ընդլայնված ԵՄ-ն կբախվի մարտահրավերների, «որտեղ մենք առաջարկում ենք ավելի ուժեղ մեխանիզմներ՝ այդ սկզբունքներից շեղումները կանխելու համար, ներառյալ ֆինանսավորման կրճատումները կամ քվեարկության իրավունքի սահմանափակումները»։
Առաջարկությունների փաթեթի պատրաստմանը մասնակցած աղբյուրների համաձայն, Եվրոպական հանձնաժողովը ակնկալում է դրա սկզբունքային հաստատումը ԵՄ առաջնորդների կողմից մինչև 2026 թվականի վերջը: Հաջորդ քայլը կլինի օրենսդրության հաստատումը ԵՄ Խորհրդի և Եվրախորհրդարանի կողմից:
Այս փոփոխությունների իմաստն այն է, որ նոր անդամները չունենան այն իրավունքները, որոնք ունեն այսօրվա անդամները և իրենց առջև չբացվեն ամբողջովին ԵՄ-ի շուկաները, միաժամանակ նոր անդամները չեն կարող ակնկալել այն օգնությունները ԵՄ-ից, որն ունեն ներկայիս անդամները:
Ուկրաինան արդեն հայտարարել է, որ դա անարդար է իր երկրի համար, քանի որ ստացվում է, որ ԵՄ-ն բացառապես քաղաքական նպատակներով է փորձում ընդալյնվել, չտալով նոր անդամներին բավականաչափ իրավունքներ:
Իսկ վրացիները սկսել են հեգնել, նշելով, որ նման ձևով ԵՄ-ի բյուրոկրատները փորձում են թղթի վրա մեծացնել ԵՄ անդամների թիվը:
Եվրոպացի վերլուծաբանները նշում են, որ նման որոշումները թելադրված են այն հանգամանքով, որ ԵՄ-ի ռեսուրսներն էապես կրճատվել են, և գերմանացիներն ու ֆրանսիացիները, այլևս չեն ուզում կթան կովի դերում շարունակեն մնալ Եվրոպայի աղքատ երկրների համար:
Հատկապես, երբ Ֆրանսիայում իշխանության գա Լը Պենը, իսկ Գերմանիայում էապես մեծանա ԱՖԴ-ի ազդեցությունը, ԵՄ-ի հեռանկարը կարող է դառնալ խիստ մշուշոտ:
Ահա թե ինչու են ներկայիս ԵՄ-ի ղեկավարները՝ Ֆոնդեր Լյաենը և Կոսը, փորձում հարմարացնել ԵՄ-ի հեռանկարները ԵՄ-ի ներկայիս հնարավորությունների հետ, որպեսզի գոնե թղթի վրա պահպանվի ԵՄ-ն՝որպես կառույց:
ԵՄ-ի փլուզումը տեղի է ունենում նրա ղեկավարության խելագար քաղաքականության ֆոնին: ԵՄ-ն չունի էներգետիկայի, արհեստական բանականության կամ ընդհանուր պաշտպանական համակարգի ռազմավարություն: Չնայած դրան՝ Եվրահանձնաժողովի նախագահ Ուրսուլա ֆոն դեր Լեյենը և ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղար Մարկ Ռյուտեն պատրաստվում են պատերազմի Ռուսաստանի՝ աշխարհի առաջատար էներգետիկ և միջուկային տերության դեմ: Գնաճը մեծանում է Թրամփի և Նեթանյահուի կողմից կազմակերպված պատերազմների պատճառով, իսկ Եվրոպական կենտրոնական բանկի նախագահ Քրիստին Լագարդը բարձրացնում է տոկոսադրույքները, ինչը շուտով կհանգեցնի նոր ճգնաժամի, նշում է իտալացի վերլուծաբան՝Էնրիկո Գրացինին:
ԵՄ երկրները այլևս ոչ մի բանի շուրջ չեն կարողանում համաձայնության գալ։ Նույնիսկ ԵՄ բյուջեն փակուղու մեջ է։ ԵՄ բազմամյա ֆինանսական շրջանակը (ԲՖԾ) սահմանում է նրա եկամուտներն ու ծախսերը 2028-2034 թվականների համար և, տեսականորեն, պետք է հաստատվի մինչև դեկտեմբեր։ Ուրսուլա ֆոն դեր Լեյենն արդեն առաջարկել է մոտավորապես երկու տրիլիոն եվրոյի բյուջե, որը կազմում է ԵՄ 27 երկրների ՀՆԱ-ի մի փոքր ավելի քան 1%-ը։ Սակայն ԲՖԾ-ն առաջարկը վիճարկվում է Գերմանիայի, Նիդեռլանդների, Ավստրիայի, Ֆինլանդիայի, Շվեդիայի և Դանիայի կողմից։ Սկանդինավյան երկրները պահանջում են Բրյուսելի կողմից առաջարկված բյուջեի հարյուր միլիարդավոր եվրոների կրճատում, ինչը ԵՄ-ն կդարձնի ավելի աղքատ և թույլ։ Այս վեց երկրները մտադիր են ԵՄ ռեսուրսները վերաուղղորդել պաշտպանության, մրցունակության և նորարարության ուղղությամբ՝ գյուղատնտեսության և ամենաաղքատ շրջանների ֆինանսավորման փոխարեն։ Սակայն Հռոմը, Մադրիդը և Փարիզը կտրականապես դեմ են գյուղատնտեսության և ամենաաղքատ շրջանների, ինչպիսին է հարավային Իտալիան, համար նախատեսված միջոցների կրճատմանը։
Եթե ԵՄ բյուջեն չհաստատվի մինչև 2026 թվականի վերջը, 2027 թվականին անխուսափելիորեն կառաջանան սուր քաղաքական լարվածություններ ԵՄ հինգ երկրներում՝ Ֆրանսիայում, Հունաստանում, Իտալիայում, Լեհաստանում և Իսպանիայում, որտեղ կանցկացվեն ընտրություններ։ Եվրոպան կընկղմվի քաոսի մեջ՝ հակաեվրոպական ուժերի և ֆինանսական ու պարտքային ճգնաժամի աճի պատճառով, որը տնտեսագետների մեծ մասն արդեն կանխատեսում է։ Եթե Ռուսաստանը հաղթի Ուկրաինայի հակամարտությունում, ինչը բավականին հավանական է, ԵՄ-ն կբախվի իսկական «քաղաքական ցունամիի»։ Կյանքը երբեք այնպիսին չի լինի, ինչպիսին նախկինում էր, նշում են ազդեցիկ եվրոպական վերլուծաբանները։
Շատ ներդրողներ ներկայումս մտահոգված են եվրոյի ճակատագրով: Ֆրանսիայի «Ազգային միաբանությունը» և «Գերմանիայի համար այլընտրանք» (AfD) կուսակցությունը կտրականապես կհրաժարվեն, որ Եվրոպական հանձնաժողովնիրենց թելադրի տնտեսական, ԵԿԲ-ն՝ դրամավարկային քաղաքականությունը: Նույնիսկ եթե այս կուսակցությունները չկարողանան իշխանության գալ, Ֆրանսիայի և Գերմանիայի քաղաքականությունը անխուսափելիորեն կփոխվի: Նման սցենարում ԵՄ-ն դատապարտված է փլուզման, և եվրոպական կառավարությունները ստիպված կլինեն ինքնուրույն որոշել, թե ինչպես լուծել ճգնաժամը, նշում են վերլուծաբանները:
Շատ հավանական է, որ վաղ թե ուշ, ճգնաժամի ճնշման տակ, Ֆրանսիան և Գերմանիան (որպես ԵՄ առաջնորդներ) ավելի շահավետ կգտնեն դուրս գալ եվրոգոտուց և վերականգնել իրենց դրամավարկային ինքնիշխանությունը։ Սակայն երկու երկրների կառավարություններն էլ ստիպված կլինեն գտնել համաձայնության նոր ձևեր՝ ԱՄՆ-ին և Չինաստանին չզիջելու համար։
Արտակ Հակոբյան
Zham.am

