Ֆրանսիան, բռնապետությունները և «ազատությունը, եղբայրությունն ու հավասարությունը»

Քաղաքագետ Ստեփան Դանիելյանը գրում է. «Ընտրություններից առաջ Ֆրանսիայի նախագահ Մակրոնի ջանքերով Հայաստանում կազմակերպվեց երկու եվրոպական գագաթնաժողով, որով Հայաստանի բռնապետի համար կանաչ լույս վառվեց ՀՀ Սահմանադրության տապալման ու անօրինականություններ սանձազերծման համար։

Բերենք ընդամենը մի փոքր ցուցակ, տեղի սղության պատճառով։

Ֆրանսիայի աջակցությունը Աֆրիկայի ավտորիտար ռեժիմներին («Françafrique»)

1950–1960-ական թվականներին, երբ Ֆրանսիայի աֆրիկյան գաղութները ձեռք բերեցին անկախություն, Փարիզը չհրաժարվեց իր ազդեցությունից։ Փոխարենը ստեղծվեց քաղաքական, տնտեսական և ռազմական կապերի համակարգ, որը հայտնի դարձավ որպես «Françafrique» («Ֆրանսաֆրիկա»)։ Այդ համակարգի միջոցով Ֆրանսիան շարունակում էր պահպանել ազդեցությունը նախկին գաղութներում։

Իշխանության եկավ Ֆրանսիայի աջակցությամբ։

Կառավարեց ավելի քան 40 տարի։

Ընտրությունները բազմիցս քննադատվել են որպես ոչ ազատ և ոչ արդար։

Ֆրանսիական ընկերությունները արտոնյալ դիրք ունեին նավթի և մանգանի արդյունահանման ոլորտներում։

Երկրում մշտապես տեղակայված էին ֆրանսիական զորքեր։

Ֆրանսիան քաղաքական և դիվանագիտական աջակցություն էր ցուցաբերում Բոնգոյի իշխանությանը։

Ֆրանսիայի շահերը.

Նավթի հասանելիություն։

Ռազմավարական ռազմական ներկայություն Կենտրոնական Աֆրիկայում։

Ֆրանսիան աջակցեց Հաբրեի իշխանության գալուն։

Ֆրանսիական բանակը մի քանի անգամ ռազմական գործողություններ իրականացրեց Լիբիայի դեմ՝ պաշտպանելով Հաբրեի կառավարությանը։

Հաբրեն ստանում էր ֆրանսիական զենք, ռազմական պատրաստություն և հետախուզական աջակցություն։

Ավելի ուշ նա դատապարտվեց մարդկության դեմ հանցագործությունների, խոշտանգումների և զանգվածային սպանությունների համար։

1990 թվականից հետո Ֆրանսիան աջակցեց նաև Իդրիս Դեբիի իշխանությանը, որը համարվում էր կարևոր դաշնակից ահաբեկչության դեմ պայքարում։

Ֆրանսիայի շահերը.

Լիբիայի ազդեցության սահմանափակում։

Սահելի տարածաշրջանում ազդեցության պահպանում։

Իշխանության եկավ ռազմական հեղաշրջման միջոցով։

Կառավարեց գրեթե 38 տարի։

Ֆրանսիան պահպանեց սերտ քաղաքական հարաբերություններ նրա հետ։

Մարդու իրավունքների խախտումների նկատմամբ Փարիզը հիմնականում լռում էր։

Նրա մահից հետո իշխանությունը փոխանցվեց որդուն՝ Ֆոր Գնասինգբեին, որին նույնպես ճանաչեց Ֆրանսիան։

Ֆրանսիայի շահերը.

Հուսալի դաշնակցի պահպանում Արևմտյան Աֆրիկայում։

Ֆրանսիայի ամենամոտ գործընկերներից էր։

Ֆրանսիան մեծ ներդրումներ էր կատարում երկրի տնտեսության մեջ։

Ֆրանսիական ընկերությունները վերահսկում էին բանկային համակարգի, տրանսպորտի և գյուղատնտեսության կարևոր հատվածներ։

Երկրում տեղակայված էին ֆրանսիական զինված ուժեր։

Թեև այս ռեժիմը համեմատաբար մեղմ էր, քաղաքական ընդդիմության գործունեությունը զգալիորեն սահմանափակված էր։

Ֆրանսիան բազմիցս միջամտել է երկրի ներքին քաղաքականությանը։

Տարբեր ժամանակաշրջաններում այն՝

աջակցել է առանձին նախագահների,

իրականացրել է ռազմական գործողություններ,

կանխել է պետական հեղաշրջումներ կամ նպաստել իշխանափոխությանը, եթե դա համապատասխանում էր իր շահերին։

Նպատակը՝ պահպանել Ֆրանսիայի ազդեցությունը տարածաշրջանում։

1950–1960-ական թվականներին Ֆրանսիան աջակցեց UPC (Կամերունի ժողովուրդների միություն) շարժման ապստամբության ճնշմանը։

Ֆրանսիական ռազմական խորհրդականները մասնակցել են գործողություններին։

Պատմաբանների գնահատմամբ զոհվել են տասնյակ հազարավոր մարդիկ։

Անկախությունից հետո Ֆրանսիան աջակցեց նախագահ Ահմադու Ահիջոյին, իսկ հետո՝ Պոլ Բիյային, որը իշխանության է 1982 թվականից։

Անկախությունից հետո Ֆրանսիան պահպանեց՝

իր ամենամեծ ռազմական բազաներից մեկը,

սերտ համագործակցությունը կառավարության հետ,

կարևոր ազդեցությունը երկրի անվտանգության ոլորտում։

Ֆրանսիան աջակցել է նախագահ Դենի Սասու Նգեսոյին, որը՝

իշխանության է եկել ռազմական ճանապարհով,

քաղաքացիական պատերազմից հետո կրկին վերադարձել է իշխանության,

երկրի ղեկավար է եղել տասնամյակներ շարունակ։

1. Բնական ռեսուրսներ

նավթ,

ուրան,

ոսկի,

ադամանդ,

փայտանյութ,

հազվագյուտ մետաղներ։

2. Աշխարհաքաղաքական շահեր

Սառը պատերազմի ընթացքում՝ ԽՍՀՄ-ի ազդեցության զսպում,

հետագայում՝ մրցակցություն Չինաստանի, Ռուսաստանի և ԱՄՆ-ի հետ։

3. Ռազմական շահեր

ռազմական բազաների պահպանում,

ծովային կարևոր ուղիների վերահսկում,

Սահելում ահաբեկչության դեմ պայքար։

4. Տնտեսական շահեր

ֆրանսիական ընկերությունների ներդրումների պաշտպանություն,

CFA ֆրանկի գոտու պահպանում, որը երկար ժամանակ կապված էր Ֆրանսիայի ֆինանսական համակարգի հետ»։