Մոսկվան սպառնում է Հայաստանին խզել գազի, վառելիքի և ադամանդի մատակարարման համաձայնագրերը. «Կոմերսանտ»

ԵՄ-ի հետ հետագա մերձեցումը սպառնում է Հայաստանին ռուսական գազի, նավթամթերքի և ադամանդի մատակարարումների լիակատար դադարեցմամբ։ «Կոմերսանտի» տվյալներով՝ Մոսկվան այժմ անհնար է համարում այս ապրանքների համար 2013 թվականին շնորհված անմաքս ռեժիմը և սպառնում է Երևանին երկկողմ համաձայնագրերի սառեցմամբ կամ չեղյալ հայտարարմամբ։ Վերլուծաբանները կարծում են, որ դրա արդյունքում Հայաստանը կարող է ոչ միայն կորցնել ռուսական գազի և նավթամթերքի զեղչերի իրավունքը, այլև ծանր իրավիճակում հայտնվել ռուսական մատակարարումները փոխարինելու դժվարության պատճառով։

Ռուսաստանը կարող է միակողմանիորեն կասեցնել կամ չեղյալ հայտարարել 2013 թվականի դեկտեմբերին ՀՀ-ին բնական գազի, նավթամթերքի և չմշակված ադամանդի մատակարարման վերաբերյալ համաձայնագիրը, եթե Երևանը շարունակի ԵՄ-ին անդամակցելու գործընթացը։ Այդ մասին ասվում է  Ռուսաստանի էներգետիկայի նախարար Սերգեյ Ցիվիլևի՝ Հայաստանի տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարությանը ուղղված նամակից (Կոմերսանտին հասանելի է դարձել մայիսի 25-ին ուղարկված նամակի պատճենը)։

«Եվրոպական միության հետ Հայաստանի փոխգործակցությունը խորացնելու ուղղությամբ ձեռնարկվող գործնական քայլերը և Հայաստանի կառավարության կողմից ԵՄ-ին անդամակցելու հայտարարված ցանկությունը սպառնում են ռուս-հայկական առևտրատնտեսական և ներդրումային համագործակցության հիմնարար բարձր մակարդակի պահպանմանը և զարգացմանը, որի հիմքերից մեկը երկկողմ միջազգային պայմանագրերն են»,-նշվում է նամակում։

 Ցիվիլևը գրում է, որ ԵՄ-ին անդամակցելու Հայաստանի փորձերը «չեն համապատասխանում մեր երկրների կառավարությունների և տնտեսական սուբյեկտների միջև տասնամյակների ընթացքում հարգանքի և փոխադարձ օգուտի վրա կառուցված գործընկերության բնույթին, ինչպես նաև Ռուսաստանի կողմից Հայաստանի կարևորագույն կարիքները արտոնյալ հիմունքներով բավարարելու բազմիցս ձեռնարկված գործնական գործողություններին»։

Ռուսաստանի էներգետիկայի նախարարությունը և Հայաստանի տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարությունը հրաժարվել են մեկնաբանություն տալ։ ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի մամուլի քարտուղար Նազելի Բաղդասարյանը նույնպես չի պատասխանել «Կոմերսանտի» հարցմանը։

2013 թվականի համաձայնագրով՝ Ռուսաստանը մշտապես վերացրել է դեպի Հայաստան նավթամթերքի, գազի և ադամանդների արտահանման մաքսատուրքերը ։ Սա ևս մեկ քայլ էր դեպի երկրի անդամակցությունը Եվրասիական տնտեսական միությանը (ԵԱՏՄ), որի կազմում ներկայումս ընդգրկված են նաև Ռուսաստանը, Բելառուսը, Ղրղզստանը և Ղազախստանը։ Համաձայնագրի համաձայն՝ Մոսկվան Երևանին մատակարարում է նավթամթերք և գազ՝ ներքին սպառման համար անհրաժեշտ քանակությամբ, որոնք որոշվում են ինդիկատիվ հաշվեկշիռներով, մինչդեռ երրորդ երկրներ վերաարտահանումն արգելվում է։

Փաստաթղթում նաև նշվում է, որ եթե համաձայնագիրը դադարեցվի կողմերից որևէ մեկի նախաձեռնությամբ, Ռուսաստանին փոխհատուցում վճարելու կամ չվճարված գումարները որպես Ռուսաստանի Դաշնության նկատմամբ  պարտք ճանաչելու Հայաստանի պարտավորությունները կմնան ուժի մեջ մինչև դրանց լիարժեք կատարումը։