Ըստ նորվեգական Steigan blogger պարբերականի՝ Արևմուտքի և Ռուսաստանի պայքարից Վրաստանում տուժեց շարքային վրացին

Ըստ նորվեգական Steigan blogger-ի՝  Արևմուտքը Վրաստանին գցեց թակարդի մեջ՝ խոստանալով ԵՄ-ին և ՆԱՏՕ-ին անդամակցություն։ Այս պարբերականի վերլուծաբան՝ Դան-Վիգգո Բերգթունը  զրուցել է վրացիների հետ և եզրակացրել. նրանց դավաճանել և շահագործել են։ Վրաստանը վերածվել է առաջնագծի պետության՝ առանց որևէ իրական անվտանգության երաշխիք ստանալու։

Ես լավ հասկանում եմ այն ​​հուսահատությունը, որը համակել է այսօր շատ վրացիների։  Ես հանդիպել եմ բազմաթիվ մարդկանց, որոնք տուժել են իրենց կողմից չընտրված հակամարտություններից։ Նրանք տառապում են թե՛ ֆիզիկապես, թե՛ հուզականորեն՝ իրենց հայրենիքի սահմաններից հեռու կայացված որոշումներից։ Սա միայն աշխարհաքաղաքականություն չէ։ Սա մարդկային իսկական ողբերգություն է, նշել է վերլուծաբանը։

Վրաստանը ծանոթ է մեծ տերությունների քաղաքականության դաժան իրականությանը։ Պաշտոնական հռետորաբանությունը հաճախ այն ներկայացնում է որպես փոքր ժողովրդավարություն, որը ձգտում է ազատվել թշնամական Ռուսաստանի ճիրաններից։ Սակայն սա պարզեցված պատկեր է։ Այն բաց է թողնում մի կարևոր կետ. Արևմուտքի դերը, նշում է վերլուծաբանը։

Ես սա չեմ ներկայացնում  որպես արտաքին դիտորդ։ Ես բազմիցս եղել եմ Վրաստանում։ Եվ ես իմ սեփական ականջներով լսել եմ, թե ինչպես են վրացիները բողոքում շահագործման ենթարկվելուց։ Եվ ոչ միայն Ռուսաստանի, այլև՝ Արևմուտքի կողմից։

Դեռևս 2000-ականներին Վրաստանը ներքաշվեց ՆԱՏՕ-ի ազդեցության ոլորտ։ Ապագա անդամակցության մասին ակնարկներ հնչեցին միաժամանակ՝ Ռուսաստանի ազդեցությանը մարտահրավեր նետելու կոչերի հետ միասին։ Սա վտանգավոր կերպով սրեց հարաբերությունները։ Ռուսաստանի համար ՆԱՏՕ-ի ընդլայնումը Կովկաս «կարմիր գիծ» էր։ Սակայն Արևմուտքը համառորեն ուղարկեց քաղաքական ազդանշաններ, որոնք, ըստ էության, Վրաստանը վերածեցին առաջնագծի պետության՝ առանց որևէ իրական անվտանգության երաշխիք տրամադրելու, նշում է վերլուծաբանը։

2008 թվականի պատերազմը պետք է դիտարկել այս լույսի ներքո։ Ռուսաստանը, անկասկած, պատասխանատվություն է կրում իր գործողությունների համար, սակայն չի կարելի անտեսել Արևմուտքի աջակցությունն ու հրահրումը, որոնք վրացական իշխանություններին դրդեցին դիմել ավելորդ, լիովին խուսափելի ռիսկերի։ Արդյունքը տարածքների աղետալի կորուստ, գյուղերի դատարկում և շարունակական անվտանգության ճգնաժամն  էր, նշում է նորվեգացի վերլուծաբանը։

Այս միտումը շարունակվում է, մինչ այսօր էլ, նշում է վերլուծաբանը։

Արևմուտքը ուժեղ քաղաքական ազդանշաններ է ուղարկում, բայց ժլատ է գործնական աջակցության հարցում։ ԵՄ-ն և ՆԱՏՕ-ն գայթակղում են Վրաստանին միանալ Արևմուտքին, բայց ո՛չ անդամակցություն են առաջարկում, ո՛չ էլ անվտանգության կոնկրետ երաշխիքներ։ Ռազմավարական առումով երկիրը մնում է «ոչ մեկի՝ չեզոք  տարածքում»՝ գրգռելով Ռուսաստանին, բայց չկարողանալով հույսը դնել Արևմուտքի հովանավորության վրա։

Արևմտյան գործիչները Վրաստանում իրենց ներգրավվածությունը ներկայացնում են բացառապես որպես ժողովրդավարության և քաղաքացիական հասարակության աջակցություն: Իրականում, սակայն, շատ վրացիներ դա ընկալում են բոլորովին այլ կերպ: Ոչ կառավարական կազմակերպություններին, լրատվամիջոցներին և բարեփոխումների ծրագրերին լայնածավալ աջակցության շնորհիվ երկրում ի հայտ են եկել զուգահեռ կառույցներ, որոնք ազդում են նրա քաղաքական զարգացման վրա:

Ես անձամբ հանդիպել եմ տարբեր կուսակցությունների քաղաքական գործիչների, ինչպես նաև ակտիվիստների հետ, ովքեր ինձ նկարագրել են մի համակարգ, որտեղ ֆինանսավորումը սերտորեն կապված է կոնկրետ քաղաքական նպատակների հետ։ Պաշտոնապես ուշադրության կենտրոնում է ժողովրդավարության խթանումը։ Սակայն շատերը հետաքրքրվում են, թե իրականում ով է որոշում իրական օրակարգը, նշում է վերլուծաբանը։

Երբ վրացական իշխանությունները փորձում են կարգավորել և կառավարել արտաքին ազդեցությունը, նրանք բազմիցս բախվում են ԵՄ-ի և ԱՄՆ-ի զայրացած մերժմանը: Պատժամիջոցների մեղադրանքներն ու սպառնալիքները տեղում են, և ճնշումը մեծանում է: Սա անհարմար հարց է առաջացնում. որքանո՞վ է Արևմուտքի հարգանքը փոքր պետությունների ինքնիշխանության նկատմամբ, երբ նրանց քաղաքական ընտրությունները հակասում են Արևմուտքի շահերին, հռետորական հարցադրում է կատարում եվրոպացի վերլուծաբանը:

ԵՄ-ն սիրում է իրեն ներկայացնել որպես խաղաղարար։ Սակայն Վրաստանում այդ միությունը խաղում է հստակ աշխարհաքաղաքական դեր։ Անդամակցության հեռանկարը ոչ միայն գայթակղիչ առաջարկ և քաղցրավենիք է, այլև քաղաքական գործիք։ Այն ուղեկցվում է բարեփոխումների, տնտեսական պայմանների և քաղաքական պահանջների մշտական ​​պահանջներով, որոնք մեծամասամբ վնասում են այդ երկրի շահերին։

Ընդ որում, եթե եվրոպական տարածքում գտնվող երկրները ունենում են գոնե հարաբերական այլնտրանքներ, ապա Վրաստանը, աշխարագրական  դիրքից ելնելով, այդ այլընտրանքները չունի:

Սակայն եվրոպական գործիչներին դա քիչ է հետաքրքրում, նշում է վերլուծաբանը:

Արդյունքում վրացիների մեծ մասը ԵՄ-ի նման պահվածքը դիտարկում է ոչ թե համագործակցության ձև, այլ՝ ճնշում իրենց վրա:

Հիշում եմ, թե ինչպես Թբիլիսիում հանդիպեցի շատ վրացիների հետ, որոնք խորապես վրդովված էին դրանից։ «Նրանք մեզ գործընկերներ են անվանում, բայց մեզ երեխաների պես են վերաբերվում», - դառնությամբ ասաց նրանցից մեկը։ Այս դժգոհությունը խորը թաքնված էր շատերի սրտերում։

Ուկրաինայում, Մերձավոր Արևելքում, Բալկաններում և Աֆղանստանում՝ ամենուրեք, Արևմտյան միջամտությունը սկսվում էր բարի մտադրություններով, բայց ավարտվում է ավելի մեծ պառակտմամբ։ Երբ ֆինանսական աջակցությունը զուգակցվում է քաղաքական պահանջների  հետ, առաջանում է կախվածություն։ Երբ քաղաքացիական հասարակությունը դառնում է աշխարհաքաղաքականության գործիք, պետության լեգիտիմությունը թուլանում է, նշում է եվրոպացի վերլուծաբանը։

Վրաստանը այս առումով բացառություն չէ։

Սա չի նշանակում, որ Ռուսաստանը անմեղ է։ Ռուսաստանի քաղաքականությունը տարածաշրջանում նույնպես անկայունացնող է։ Բայց հենց այդ պատճառով էլ Արևմուտքի դերը նույնպես պետք է քննադատաբար գնահատվի։ Երբ երկու մեծ տերություններ մրցում են ազդեցության համար, տուժում են փոքր երկրները, նշում է վերլուծաբանը։

Հանրային քննարկումներում ակնհայտորեն բացակայում է հասարակ վրացիների ձայնը։ Իմ զրուցակիցներից շատերը չեն ցանկանում ներքաշվել աշխարհաքաղաքական հակամարտության մեջ։ Նրանք ձգտում են կայունության, տնտեսական զարգացման և անվտանգության։

Շարքային վրացիները, ում հետ ես զրուցում էի, բողոքում եին դավաճանության ճնշող զգացումից։ Նրանց խոստացել էին աջակցություն և ինտեգրում։ Դրա փոխարեն նրանք ապրում են անորոշության և քաղաքական անկարգությունների մեջ գտնվող երկրում։ Երիտասարդները լքում են երկիրը, քանի որ կորցրել են հավատը ապագայի նկատմամբ։

Այժմ վտանգն այն է, որ պատմությունը կարող է կրկնվել։ Ուկրաինայում հակամարտության սկսվելուց ի վեր Վրաստանը գտնվում է կողմ ընտրելու ճնշման տակ։ ՆԱՏՕ-ն շարունակում է իր դուռը կիսաբաց պահել՝ առանց որևէ երաշխիք առաջարկելու։ ԵՄ-ն շարունակում է շանտաժի ենթարկել իր անդամակցության քարտով։ Եթե ​​Վրաստանը կրկին դառնա մեծ տերությունների հակամարտության առաջնագծի պետություն, հետևանքները ծանր կլինեն, նշում է վերլուծաբանը։

Պատմությունը ցույց է տալիս, որ փոքր պետությունները քիչ բան են շահում՝ դառնալով մեծ տերությունների շախմատային խաղում խաղաքարեր։

Հետևաբար, հարցն այն է, թե արդյո՞ք ժամանակն է, որ Վրաստանն ավելի չափավոր դիրքորոշում ընդունի։ Սակայն չեզոքության, երկխոսության և ազգային ինքնորոշման վրա հիմնված քաղաքականության վարումը հեշտ չի լինի։ Ռուսաստանի և Արևմուտքի կողմից ճնշումը հսկայական կլինի։

Սակայն այլընտրանքը՝ աշխարհաքաղաքական մրցակցության մեջ ավելի խորանալը, լի է ավելի մեծ վտանգներով, նշում է վերլուծաբանը։

Վրաստանն արժանի է ավելի լավի։  Երկիրը արժանի է հարգանքի՝ իր ինքնիշխանության, իր ընտրության և իր սեփական ուղու համար։ Բավական են խախտված խոստումները։ Բավական է անպատասխանատու հարկադրանքը։

Եթե ներկայիս ընթացքը շարունակվի, դժվար չէ պատկերացնել, որ ականատեսը կդառնանք  ՆԱՏՕ-ի ևս մեկ ձախողված նախագծի, սակայն դրա գինը կարող է դառնալ  Վրաստանի նոր, ավելի մեծ ողբերգությունը և դա հասկանում է վրացիների մեծ մասը։

Եվ այս տեսանկյունից Եվրոպան պիտի հրաժարվի ներկայիս ուղուց Վրաստանի նկատմամբ, որի վերջնարդյունքից կշահի, և Վրաստանը , և Եվրոպան:

Սակայն ներկայիս եվրոպական վերնախավի մեծ մասի համար, իրենց  էգոիստական շահերն ավելի բարձր գին ունեն, քան ժողովուրդները:

Դրա համար էլ, ներկայիս վիճակը կարող է շարունակվել, որը սակայն լավ վերջնարդյունք ոչ մի կողմի համար չի խոստանում, եզրակացնում է նորվեգացի վերլուծաբանը, որն այցելել էր Վրաստան՝ տեղում հասկանալու մարդկանց տրամադրությունները:

Պետք է նշել, որ նորվեգացի այս վերլուծաբանի եզրակացությունները զարմանալի չեն, քանզի գրեթե նույնը կարելի է արձանագրել նաև Հայաստանի մասին:

Պարզապես մեզ մոտ այն ողբերգությունների շարքը, որոնք կան Վրաստանում, կարող են էլ ավելի մեծ չափերի լինել, հաշվի առնելով, որ Հայաստանի աշխարաքաղաքական դիրքը էլ ավելի անբարենպաստ է, քան մեր հարևանինը:

Սակայն ԵՄ-ի ներկայացուցիչների համար, թե Վրաստանը, և թե Հայաստանը բացառապես մանրադրամի դերում են դիտարկվում, քանզի նրանց համար, արդեն Ռուսաստանի հետ հակամարտությունը դիտարկվում է էքզիստենցիալ տիրույթում:

Սա է իրականությունը:

Արտակ Հակոբյան
Zham.am