Ամերիկյան հայտնի քաղաքագետ-պրոֆեսորներ Միրշայմերը և Փեյփը զգուշացնում են, որ Իրանին ամերիկյան նոր հարվածը կբերի նոր «վիետնամական պատերազմի»

Ամերիկացի քաղաքագետ, Չիկագոյի համալսարանի պրոֆեսոր, միջազգային հարաբերությունների մասնագետ, հարձակողական ռեալիզմի տեսության հեղինակ  Ջոն Միրշայմերը ևնույն համալսարանի մեկ այլ պրոֆեսոր-քաղաքագետ՝ Ռոբերտ Փեյփը հանդես են եկել նախազգուշացմամբ, որի համաձայն, եթե Թրամփը որոշի ցամքային գործողություն կիրառել Իրևանի դեմ, ապա ԱՄՆ-ն կհայտնվի անչափ ծանր վիճակի մեջ:

Ջոն Միրշայմերը համարվում է հարձակողական ռեալիզմի տեսության հիմնադիրը, որը պնդում է, որ պետությունները հազվադեպ են բավարարվում համաշխարհային ասպարեզում իրենց ազդեցության մակարդակով և միշտ ձգտում են առավելություն ստանալ մյուսների նկատմամբ՝ լիակատար անվտանգության հասնելու համար: Մեկ այլ տեսության՝ ավանդական զսպման, մեջ նա պնդում է, որ պետության անվտանգության մակարդակը կախված է նրանից, թե որքանով է այն կարողանում համոզել պոտենցիալ հակառակորդներին իր ուժի մեջ:

2014 թվականի սեպտեմբերին «Foreign Affairs» ամսագիրը հրապարակեց պրոֆեսոր Միրշայմերի հոդվածը՝ «Ինչո՞ւ է Ուկրաինայի ճգնաժամը Արևմուտքի մեղքը. Լիբերալ մոլորությունները, որոնք գրգռեցին Պուտինին»: Հոդվածը պարունակում էր սառը պատերազմի ավարտից ի վեր Ռուսաստանի նկատմամբ ամերիկյան քաղաքականության սուր քննադատություն: Պրոֆեսորը  պնդում էր, որ ուկրաինական ճգնաժամի հիմնական մեղավորը արևմտյան երկրներն են, և որ Ռուսաստանի միջամտությունը Ղրիմում և Ուկրաինայում հրահրվել է ՆԱՏՕ-ի անպատասխանատու ռազմավարական նպատակներով Արևելյան Եվրոպայում: Նա ՆԱՏՕ-ի վարքագիծը համեմատեց Հյուսիսային Ամերիկայում չինական ռազմական դաշինքի հիպոթետիկ սցենարի հետ. «Պատկերացրեք ամերիկյան զայրույթը, եթե Չինաստանը ստեղծի հզոր ռազմական դաշինք և փորձի Կանադան և Մեքսիկան (այդ դաշինքի մեջ) ներգրավել»: Միրշայմերը, մասնավորապես, պնդում էր, որ Ռուսաստանի կողմից Ղրիմի անեքսիան պայմանավորված էր Սևաստոպոլում իր ռազմածովային բազան կորցնելու վախով, ինչը հնարավոր դարձավ, երբ  Ուկրաինան շարունակեց  շարժվել դեպի ՆԱՏՕ և եվրոպական ինտեգրացիա: Պրոֆեսոր Միրշայմերը եզրակացրեց, որ ԱՄՆ քաղաքականությունը պետք է փոխվի դեպի Ուկրաինան որպես ՆԱՏՕ-ի և Ռուսաստանի միջև բուֆերային պետություն ճանաչելը, այլ ոչ թե փորձի Ուկրաինան ներառել ՆԱՏՕ-ի մեջ:

Ինչ վերաբերվում է Իրանի հետ հակամարտությանը, ապա Միրշայմերի կարծիքով, Թրամփը կանգնած է ԱՄՆ-ի համար ճակատագրական ընտրության առաջ:

Ըստ նրա՝ եթե Թրամփը որոշի հարվածել Իրանին, ապա դա կբերի համաշխարհային նոր ճգնաժամի, որից ԱՄՆ-ն դուրս կգա քայքայված վիճակում:

Չիկագոյի համալսարանի մեկ այլ պրոֆեսոր-քաղաքագետ՝ Ռոբերտ Փեյփը, ավելի հեռու կանխատեսում է անում ԱՄՆ-ի ճակատագրի վերաբերյալ:

Ըստ նրա՝ եթե Թրամփը որոշի շարունակել ռազմական գործողությունները Իրանի դեմ, ապա ԱՄՆ-ն կունենա այն ճակատագիրը, ինչ ունեցավ ԽՍՀՄ-ը, երբ որոշեց ներխուժել Աֆղանստան 1980 թվականին:

Ըստ վերջինիս՝ ԽՍՀՄ-ի աֆղանական  ավանտյուրան  ծանր գին նստեց ԽՍՀՄ-ի վրա, և Թրամփը չպետք է կրկնի ռուս կոմունիստների սխալը:

Նշենք, որ պրոֆեսոր Միրշայմերը նաև մի շարք աշխատությունների հեղինակ է,  ունի հետազոտություններ  ԱՄՆ արտաքին քաղաքականության վրա իսրայելական լոբբիի ազդեցության վերաբերյալ։

Այս կոնֆլիկտը, Միրշայմերը նույնպես կապում է այդ գործոնի հետ:

Մասնավորապես, նա ուշադրություն է դարձրել այն հանգամանքի վրա, որ Թրամփի նախընտրական արշավի  ֆինանսական աղբյուրների ավելի քան 65 տոկոսը ստացվել է ԱՄՆ-ի հրեական ազդեցիկ շրջանակների կողմից:

Սակայն, ըստ նրա, հրեաները միշտ էլ ակտիվ են եղել նախընտրական արշավներում, և կարծում է, որ Թրամփը չափից դուրս շատ է ուշադրություն դարձնում հրեական շրջանակներին, որից առավելապես կարող  են տուժել ամերիկյան շահերը:

Պրոֆեսորների գնահատականների հետ դժվար է չհամաձայնել:

Այլ հարց է, որ նրանք չեն նշում, թե ինչպես կարող է Թրամփը դուրս գալ այս իրավիճակից, որ և՛ պատերազմից խուսափի, և՛ սեփական դեմքը փրկի:

Մանավանդ, որ Իրանի ներկայիս ռազմաքաղաքական վերնախավը, կորցնելով իր առաջնորդներին, դարձել է ավելի արմատական տրամադրված Թրամփի և Իսրայելի նկատմամբ:

Սա է իրականությունը:

Արտակ Հակոբյան
Zham.am