ԵՄ-ն գալիս է «պաշտպանելու» Փաշինյանի իշխանությունը. Սուրենյանց

«Եվրամիությունը Հայաստանի իշխանությունների խնդրանքով պատրաստվում է Երևան ուղարկել արագ արձագանքման խումբ՝ խորհրդարանական ընտրությունների ընթացքում հիբրիդային միջամտությունների դեմ պայքարելու նպատակով։ Այդ մասին հայտարարել է ԵՄ արտաքին քաղաքականության պատասխանատու Կայա Կալլասը՝ ընդգծելով, որ «Եվրոպան չի թողնի Հայաստանին միայնակ արտաքին միջամտության դեմ պայքարում»»,-գրում է քաղաքագետ Սուրեն Սուրենյանցը։

Նրա խոսքով՝ պարադոքսն ակնհայտ է։

«Հայաստանի ընտրական գործընթացը արտաքին միջամտություններից պաշտպանելու համար իշխանությունը դիմում է մեկ այլ արտաքին դերակատարի օգնությանը։ Այսպիսով, Հայաստանի ընտրական միջավայրի ձևավորման մեջ ներգրավվում է ևս մեկ արտաքին ուժ՝ այն հիմնավորմամբ, թե պետք է կանխել այլ երկրների հնարավոր ազդեցությունը։ Այս իրավիճակում անխուսափելիորեն առաջանում է հարց՝ որտե՞ղ է ավարտվում «պաշտպանությունը» և որտե՞ղ է սկսվում քաղաքական ներգրավվածությունը։ 

Նիկոլ Փաշինյանը դիմում է ցանկացած քայլի, այդ թվում՝ ռեպրեսիվ, իր իշխանությունը վերարտադրելու նպատակով: 

Փաստացի ձևավորվում է մի իրավիճակ, երբ իշխանությունը փորձում է ընտրությունների շուրջ ստեղծել արտաքին լեգիտիմության պաշտպանիչ շրջանակ։ Եթե ընտրություններից հետո դրանց արդյունքները վիճարկվեն, իշխանությունը կարող է հղում անել միջազգային ներգրավվածությանը՝ ներկայացնելով գործընթացը որպես արտաքին գործընկերների կողմից վերահսկվող և պաշտպանված։
Սակայն նման մոտեցումը ունի նաև վտանգավոր հետևանքներ։ Երբ ընտրությունների լեգիտիմությունը կապվում է արտաքին դերակատարների հետ, անխուսափելիորեն առաջանում է ընտրությունների սուվերենության խնդիր։ Ժողովրդավարական պետությունում ընտրությունների լեգիտիմությունը պետք է բխի քաղաքացիների ազատ կամարտահայտությունից և ազգային ինստիտուտների վստահությունից, այլ ոչ թե արտաքին քաղաքական կենտրոնների աջակցությունից։ 

Ընտրական գործընթացի «եվրոպականացունը» կարող է խորացնել ներքին քաղաքական բևեռացումը։ Այդ դեպքում ընտրությունները սկսում են ընկալվել որպես աշխարհաքաղաքական մրցակցության դաշտ։ Հայաստանում արդեն կա խոր բևեռացում: Եթե ԵՄ-ի խումբը ընկալվի որպես «Փաշինյանի կողմնակից», ապա հասարակության մեծամասնության մոտ կավելանա անվստահությունը՝ անկախ նրանից, թե որքան «տեխնիկական» է օգնությունը։ 

Հայաստանի ընտրությունների լեգիտիմությունը կարող է ապահովվել միայն մեկ ճանապարհով՝ ազատ, մրցակցային և երկրի ներսում գործող ինստիտուտների կողմից վերահսկվող գործընթացով։ Եթե ընտրական միջավայրի ձևավորման մեջ մեծ դեր սկսեն խաղալ արտաքին դերակատարները, ապա նույնիսկ ամենալավ տեխնիկական աջակցությունը չի կարող ամբողջությամբ վերացնել այն կասկածները, որոնք անխուսափելիորեն առաջանալու են հասարակության մի հատվածի մոտ։ 

Այս իմաստով խնդիրն այն չէ, թե արդյոք ԵՄ արագ արձագանքման խումբը կօգնի պայքարել հիբրիդային սպառնալիքների դեմ։ Ավելի կարևոր հարցն այն է, թե արդյո՞ք այդ քայլը չի ստեղծում նոր քաղաքական իրականություն, որտեղ Հայաստանի ընտրությունները աստիճանաբար հայտնվում են արտաքին ազդեցությունների շրջանակում»,-գրում է Սուրենյանցը։