Ո՞վ է այսօր ղեկավարում Իրանը, և ո՞վ կլինի հաջորդ գերագույն հոգևոր առաջնորդը

Իրանի գերագույն հոգևոր առաջնորդ Ալի Խամենեիի՝ 2026 թվականի մարտի 1-ին հրթիռային հարվածի հետևանքով մահից հետո, այդ երկրում, ձևավորվել է Ժամանակավոր կառավարող խորհուրդ, որն էլ պիտի կառավարի երկիրը, մինչև որ Իրանը ունենա նոր առաջնորդ:

Ըստ Սահմանադրության՝ այդ խորհրդի կազմում են Իրանի նախագահ Մասուդ Փեզեշիկիանը, Գերագույն դատարանի նախագահ Ղոլամ Հոսեյն Մոհսենի-Էջեյը և Փորձագետների խորհրդի երկրորդ փոխնախագահ՝ այաթոլլա Ալիռեզա Արաֆին:

Միջազգային դիտորդների կարծիւքով, հենց վերջինն էլ կարող է ընտրվել Իրանի ապագա հոգևոր առաջնորդի պաշտոնում:

                Ո՞վ է Արաֆին և ինչո՞ւ հենց նա դարձավ Խամենեիի փոխարինողը

Իրանում Գերագույն առաջնորդն ընտրվում է 88 հոգուց բաղկացած Փորձագետների խորհրդի կողմից, որը իսլամական գիտնականների մարմին է, որն ընտրվում է քաղաքացիների կողմից՝ ութ տարի ժամկետով։

Սահմանադրության համաձայն, պետության ղեկավարը պետք է լինի հեղինակավոր աստվածաբան, ունակ լինի ինքնուրույն մեկնաբանել իսլամական օրենքը, ունենա կրոնական հեղինակություն և քաղաքական փորձ։

Ալիռեզա Արաֆին իրանցի շիա աստվածաբան և կրոնական գործիչ է, ծնվել է 1959 թվականին: Նա կրթություն է ստացել Ղոմի կրոնական սեմինարիաներում և համարվում է պահպանողական հոգևորականության ներկայացուցիչ:

Արաֆին միաժամանակ զբաղեցնում  է մի շարք կարևորագույն դիրքեր երկրի իշխանության համակարգում:

Նա ղեկավարում է երկրի շիաների աստվածաբանական սեմինարիաների կառավարման կենտրոնը։

-Սահմանադրության պահապան խորհրդի անդամ է (2019 թվականից)։

-Փորձագետների խորհրդի անդամ է, որը լիազորված է նշանակել Գերագույն առաջնորդին։

-Ղեկավարել է Ալ-Մուստաֆա միջազգային համալսարանը, որը Ղոմում գտնվող կրոնական կրթական հաստատություն է, որը կենտրոնացած է միջազգային ուսանողների պատրաստման վրա։

Արևմտյան իրանագետները գնահատում են նրան, որպես «չալմայով տեխնոկրատ», ով  և՛ թեոկրատական ռեժիմի կողմնակից է, և՛ նրա մոդեռնիզացիայի միաժամանակ:

Նա ղեկավարում է բոլոր իրանական ճեմարանները (Խաուզե): Սա նշանակում է, որ երկրի ողջ տարածքում հազարավոր երիտասարդ հոգևորականներ են դուրս եկել նրա դարբնոցից, որը հսկայական ռեսուրս է գաղափարախոսական ուղղահայացության վրա հիմնված համակարգի համար:

Արաֆին նաև երկար ժամանակ ղեկավարել է Ալ-Մուստաֆա միջազգային համալսարանը, որը,  ծառայել է որպես հեղափոխության արտահանման շարժիչ ուժ: Ալ-Մուստաֆան Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի վերլուծական կենտրոնն է  համարվել:

Ըստ իրանագետների՝ Արաֆին  կրոնական պահպանողականների չափավոր լուսավորական շարժման առաջնորդն է համարվում:

Սեֆյան-շիական ժառանգության և ժամանակակից տեղեկատվական ու տեխնոլոգիական մարտահրավերների միջև սիներգիայի կողմնակիցների տեսանկյունից, Արաֆին մոդեռնիստական ​​թեոկրատիայի իդեալական կառավարիչ է համարվում։

Իրանցի փորձագետների կարծիքով, գալիք ընտևրություններում Առաջնորդի պաշտոնի համար Արիֆիի գլխավոր մրցակիցը կարող է լինել այաթոլլա Հոսեյնի-Բուչերին:

Վերջինիս գնահատում են, որպես սահմանափակ և փոխզիջումների հակված կրոնական գործիչ, ով կողմնակից է պահպանելու մոլլաների իշխանությունը՝ դրա դիմաց լուրջ զիջումների գնալ ԱՄՆ-ին:

Ըստ փորձագետների՝ եթե վերջինս ընտրվի առաջնորդի պաշտոնում, ապա Իրանի աստիճանական անկումը անփուսափելի կլինի:

Մինչդեռ Արաֆիի պարագայում, հնարավորություն կարող է բացվել երկրի բարեփոխման համար:

Այլ հարց է, թե ինչպես կավարտվի ներկայիս պատերազմը, և ո՞ղջ կմնան այս երկու կրոնական գործիչները, թե ոչ:

Սա է իրականությունը:

Արտակ Հակոբյան
Zham.am