Ի՞նչ են պատրաստվում Վաշինգտոնում Թրամփի հետ քննարկել Փաշինյանն ու Ալիևը

Ադրբեջանն ու Հայաստանը պատրաստ են այս շաբաթ Վաշինգտոնում հայտարարել խաղաղության համաձայնագիր կնքելու իրենց մտադրության մասին. նման տեղեկություն է տարածել  ԱՄՆ մայրաքաղաքում բնակվող լրագրող, ազգությամբ թուրք  Ալեքս Ռաուֆօղլուն ։

Հետաքրքիր է, որ նրա խոսքերը Հայաստանի և Ադրբեջանի պաշտոնական ներկայացուցիչները, ո՛չ հերքում, ո՛չ էլ հաստատում են:

Իսկ դա նշանակում է, որ թուրք լրագրողը ներկայացրել է այդ լուրը՝ համաձայնեցնելով  Թրամփի վարչակազմի ներկայացուցիչների հետ:

Ավելին, արդեն կան մանրամասներ, թե կոնկրետ այդ համաձայնագիրը ինչ է պարունակելու:

Այստեղ արդեն ավելի ակտիվ են, իսպանական լրատվամիջոցները:

Մասնավորապես, իսպանական Periodista Digital –ը նշում է, որ, ըստ իր կոնֆիդենցիալ աղբյուրների՝  հուշագիրը նախատեսում է 42 կիլոմետրանոց տրանսպորտային միջանցքի ստեղծում, որը կանցնի Հայաստանի Սյունիքի մարզով։

Հուշագրի տեքստի համաձայն՝ Երևանը կպահպանի Սյունիքի մարզի նկատմամբ ինքնիշխանությունը, սակայն տրանսպորտային միջանցքը  կշահագործի մասնավոր ամերիկյան ընկերություն։

Միջանցքի օգտագործումից ստացված եկամուտների բաշխումը արտացոլում է այս համաձայնագրի հիմնարար շահերը։ Ամերիկյան կառավարող ընկերությունը կստանա եկամուտների 40%-ը, իսկ Հայաստանը՝  30%-ը, մնացած 30%-ի  մասին ոչինչ չի նշվում, թեև գրեթե բոլորն են համոզված, որ այդ վերջին 30 %-ի  շահաբաժինը կբաժանվի Թուրքիայի և Ադրբեջանի միջև:

Հուշագիրը նախատեսում է նաև ԱՄՆ զգալի զորախմբի տեղակայում Հայաստանի տարածքում: Իսպանական հրատարակության տվյալներով՝ խոսքը ԱՄՆ կանոնավոր զորքերի մասին չէ, այլ մասնավոր ռազմական ընկերության (ՄՌԿ): Նման ՄՌԿ-ի թիվը պետք է հասնի մոտավորապես 1000 մարտիկի, որոնք պատասխանատու կլինեն միջանցքի երկայնքով անվտանգության ապահովման համար և լիազորված կլինեն «ուժ կիրառել»:

«Փաստորեն, Հայաստանը ստիպված է հրաժարվել իր ինքնիշխան տարածքի զգալի մասից, որը փոխանցում է ԱՄՆ զինված ուժերի վերահսկողությանն ու կառավարմանը, և համաձայնել Ադրբեջանի և Թուրքիայի համար խոշոր նախագծի իրականացմանը՝ առանց որևէ փոխհատուցման», - եզրափակում է հրատարակությունը՝ հուշագիրն անվանելով «աղետ Հայաստանի համար»։

Ամերիկյան փորձագետներն իրենց հերթին նշում են, որ այս քայլով ԱՄՆ-ն փորձում է իր վերահսկողության տակ վերցնել Չինաստանի «Մետաքսի ճանապարհի»  ուղիներից մեկը, հավանաբար փորձելով խափանել կամ խանգարել Պեկինի ծրագրերը այդ ուղղությամբ՝ նրա տեղը առաջարկելով զբաղեցնել Հնդկաստանին:

Սակայն Հնդկաստանի և Չինաստանի պոտենցիալ հնարավորությունները այս հարցում խիստ տարբեր են: Իսկ դա կարող է նշանակել, որ Անդրկովկասի խաչմերումը կարող է դառնալ, ոչ թե խաղաղության, այլ պատերազմի խաչմերուկ, նշում են արևմտյան փորձագետները:

Բացի այդ, Իրանը դիտարկում է այս ծրագիրը, որպես լեգիտիմ հնարավորություն՝ իր սահմանների մոտ տեղակայել ամերիկյան զինված ուժեր, որոնք այլ վիճակում, կարող են նաև այլ գործողություններ կիրառել:

Վերջապես այս ծրագիրը խիստ մտահոգել է նաև Մոսկվային, ով համարում է, որ այս քայլով ամերիկացիները փորձելու են կրճատել ռուսական ազդեցությունը տարածաշրջանում:

Հասկանալի է, որ այս ծրագրի հետևում կանգնած է նաև Իսրայելը, ով հույս ունի, որ այս   միջանցքով  կկարողանա զենք ու զինամթերք մատակարարել Ադրբեջանին:

Եվ վերջապես, Ադրբեջանը չի էլ թաքցնում, որ այս միջանցքի առկայությունը իրեն չի զսպելու որ տարածքային պահանջներով շարունակի հանդես գալ Հայաստանի նկատմամբ:

Ճիշտ հակառակը՝ Բաքվում սպասում են, որ այս քայլերի արդյունքում վերջնականապես ավարտվի Հայաստանի և Ռուսաստանի համագործակցությունը, որպեսզի դրանից հետո հեշտությամբ կարողանա գրավել Հայաստանը:

Իսկ դրա հիմնավորման համար բազմաթիվ հիմնավորումներ հենց այսօր են պատրաստվում:

Իսկ ինչ վերաբերում է ներկայիս Հայաստանի իշխանությունների պահվածքին, ապա այստեղ ամեն ինչ պարզ է: Մենք գործ ունենք ավարտված մի խմբակի  հետ, որոնց համար, վաղուց հայկական շահը ծաղրանքի է արժանանում:

Այլ խնդիր է, թե ինչպես է ստացվել, որ  այս խմբակին հաջողվում է իրականացնել այս հակահայկական ծրագրերը:

Դրա պատճառները նույնպես պարզ են և դա կապված է Հայաստանի քաղաքական դաշտի և նրա լիդերների մեծ մասի պահվածքով,  բայց դա արդեն խոսակցության այլ թեմա է:

Սա է իրականությունը:

Արտակ Հակոբյան
Zham.am