Նախկին բանտարկյալը պատմում է, թե ինչ է կատարվում Հայաստանի բանտերում

Զարգացած աշխարհում քրեակատարողական հիմնարկները դրանք հաստատություններ են, որտեղ փորձում են օրինախախտ քաղաքացիներին դաստիարակել ու վերադարձնել հասարակություն, որպես օրինապաշտ ու հասարակության համար անվնաս քաղաքացի: Հետսովետական երկրներում, այդ թվում նաև Հայաստանում քրեակատարողական հիմնակրները ճահիճ են, որտեղ հայտնված քաղաքացին ոչ միայն չի հասկանում իր գործած սխալը, այլև հաճախ դառնում է առավել վտանգավոր: Նուբարաշեն ՔԿՀ նախկին բանտարկյալը Politik.am-ին մանրամասներ է ներկայացրել, թե ինչ իրավիճակ է տիրում ՔԿՀ ներսում: Քաղաքացու անձնական տվյալները չենք ներկայացնում, որպեսզի նրան զերծ պահենք հնարավոր վտանգներից: Նա մի քանի տարի իր պատիժը կրել է վերնշված քրեակատրողական հիմնարկում և վստահ է, որ բանտը ստիպում է անգամ թեթև իրավախախտում կատարած մարդուն դառնալ գիշատիչ ու վտանգավոր հասարակության համար:

Ո՞վ է որոշողը բանտում.

Զոնում որոշում ա զոն նայողը: Բանտի ղեկավարությունը իր պարտականությունների մի մասը թողում է պատիժ կրող անձանցից մեկի վրա: Զոն նայողն ա ասում ոնց լինի, ինչ լինի բանտում: Ով ա ճիշտ, ով սխալ: Ինքը էսպես ասած բանտային արդարադատությունն ա: Զոն նայողի կողքին կան սենց ասենք օգնականներ, որ իրեն օգնում են իր կանտրոլի տակ պահել բանտը: Ինքը հիմնականում իր մարդկանց միջոցով ա ղեկավարում: Բանտի պետը տեղյակ ա էդ ամեն ինչից ու եթե իրա համաձայնությունը չլինի չի կարա որևէ մեկը ներսում իր կանոները թելադրի:

Ստիպում են թղթախաղ խաղալ.

Որևէ մեկը չի ցանկանում խաղալ ու գումարներ տարվել: Մարդիկ խաղում են հիմնականում նապրյագ վիճակից: Չկա նենց որ չես ուզում չխաղալ: Եթե չես ուզում խաղալ ուրեմն պիտի փող տաս, գրեֆ անես: Պարտադիր ա, որ դու էլ օբշակի համար փող տաս, թե չէ պրոբլեմններ կունենաս: ՈՒ բանտային օրերը անտանելի կլինի: Ամեն պահի խնդիրներ կստեղծեն մարդկանց համար: Կան զոն նայողներ, որ թույլ չեն տալիս խեղճ մարդկանց խաղացնել: Բայց էդ շատ հազվադեպ ա լինում: Ամեն մեկն էլ իր փայը պիտի տա: Կան մարդիկ որ մի քանի միլիոն դրամ փող են կրվել: Ես չեմ տեսել կոնկրետ տենց դեպք, բայց լսել եմ, որ մարդը մի քանի միլիոն փողա կրվել ու ստիպված ինքնասպանություն ա գործել: Սրանից էլ վախենում են շատ զոն նայողներ ու հրահանգում են, որ հնարավորություն չունեցող մարդկանց շատ չկրեն: Հավաքված փողերը ասում են գնում ա գողերին:

Ի՞նչ են ուտում բանտարկյալները.

Մարդիկ հիմնականում օգտվում են բանտի ուտելիքից, որովհետև ուրիշ ճար չկա: Բայց քիչ թվով մարդիկ կան, որ ամեն օր դրսից են ուտելիք ստանում: Ուտելիքը համարյա ամեն օր նույնն ա: Հիմնականում տալիս են մակարոն կամ ջրիկ ճաշ առանց մսի: Ես միշտ չէր, որ բանտի ճաշարանի ուտելիքն էի ուտում, բայց որ օրն էլ ուտում էի ստամոքսի ցավից տանջվում էի:

Հանցագործ դառնում ես բանտում.

Հիմնականում բանտում ես դառնում հանցագործ: Եթե մի անգամ սխալվել ես օրենք ես խախտել ու ընկել ես բանտ, ուրմեն 99 տոկոսով դու այլևս նորմալ մարդ դուրս չես գա բանտից: Բանտային պայմանները ստիպում են քեզ խորանալ հանցագործ աշխարհի մեջ ու խրվել դրա մեջ: Բանտում եղած ճնշումը, անմարդկային վերաբերմունքը, զբաղմունք չլինելը սպանում են մեջիդ մարդուն ու երբ պետք է ազատվես դու արդեն դառնում ես հանցագործ աշխարհի գաղափարները կրող մարդ ու ազատության մեջ երկար չես մնում: Շատ քիչ մարդիկ կան, որ կարողանում են փոխվել: Հասկանալ իրենց սխալը ու փորձել ուղղվել: Բայց էդ ամեն ինչը քո շնորհքը պետք է լինի: Բանտային իշխանությունները թքած ունեն դու կուղվես, թե չէ: Բանտի մարդիկ մեղք են, որովհետև իրենք ճիշտ չեն ապրում: Իրանք դառնում են խիշնիկ:

Ո՞վ կարող է փոխել բանտային մթնոլորտը.

Շատ բան կախված է բանտի պետից: Եթե ինքը ուզենա շատ բան ուրիշ կլինի: Եթե ինքը թույլ չտա, որ մի բանտարկյալը մեկ ուրիշ բանտարկյալի նեղի ուրեմն ճնշումները քիչ կլինեն: Հետո պետք է հասարակության ուշադրությունը պատիժը կրող մարդկանց նկատմամբ: Այսինքն պետք է ստեղծվեն հնարավորություններ, որ բանտարկյալը ունենա զբաղմունք՝ սպորտային, ինտելեկտուալ: Գրքեր պետք ա շատ լինեն, որ մարդիկ զարգանան: Եթե նման պայմաններ ստեղծվեն, ապա մարդը պատիժը կրելուց հետո կվերադառնա հասարակություն ու վտանգավոր չի լինի հասարակության համար: Ես հասցրել եմ շատ գրքեր կարդալ՝ Քարնեգի ու փիլիսոփայական ուրիշ գրքեր, բայց ավելի շատ կարդացել եմ Աստվածաշունչ: Ես կարողացել եմ հասկանալ սխալս ու գիտակցել, որ կապս պետք է կտրվի այդ աշխարհի հետ, անցնեմ աշխատանքի ու լինեմ ընտանիքիս կողքին: