Բենզինի և դիզվառելիքի շուկայում առկա են 3-4 մեծ խաղացողներ, որոնք չեն մրցում միմյանց հետ․ Վահե Դավթյան

Բենզինի և դիզվառելիքի շուկայում այս տարվա առաջին 6 ամիսներին աճ արձանագրած նախկին Խորհրդային Միության երկրների ցանկում Հայաստանն առաջատարն է։ Մասնավորապես, Հայաստանում այս ապրանքատեսակների գները նախորդ տարվա համեմատ աճել են 22,8 տոկոսով, այն դեպքում, երբ Վրաստանում աճը կամել 17,4 տոկոս, Ուկրաինայում և Լիտվայում 13 տոկոսից քիչ ավելի է եղել, հարևան Ադրբեջանում 7,7 տոկոս է, իսկ Ռուսաստանում՝ 5,5 տոկոս, Տաջիկստանում գները նվազել են 9,6 տոկոսով։

Էներգետիկ ոլորտի փորձագետ Վահե Դավթյանը ArmDaily.am-ի հետ զրույցում ասաց, որ սա պայմանավորված է մի շարք գործոններով։ Դրանցից մեկը Ռուսաստանի Դաշնությունում ներքին շուկայում գների աճը զսպելու, կարգավորելու նպատակով բենզինի և դիզվառելիքի արտահանման վրա սահմանափակումներ կիրառելու ուղղությամբ տարվող ակտիվ քննարկումն է, կամ ինչ-որ ժամանակահատվածում դրա կասեցումը։

Նա նաև ընդգծեց, որ բենզինի և դիզվառելիքի շուկայում առկա գների բարձացումը համաշխարհային միտում ունեն և դրանք չեն վերաբերում միայն Հայաստանին։ «Մենք պետք է խոսենք այն մասին, թե ինչու է Հայաստանը առաջատար։ Բայց այն, որ միտումներն համաշխաևրհային բնույթ են կրում, սա ակնհայտ է»։

Մյուս գլխավոր պատճառը Հայաստանում շուկայի գերմոնոպոլիզացիան է։ «Թեև այս իշխանությունները պարբերաբար խոսում են այն մասին, վերջերս նաև շուկան կարագավորող մարմինն է այն մասին խոսել, որ Հայաստանում առկա չէ բենզինի և դիզվառելիքի շուկայում մոնոպոլիա, բայց բոլոր միտումները, որ առկա են այս շուկայում՝ վկայում են ճիշտ հակառակի մասին։ Մենք տեսնում ենք տարօրինակ իրավիճակ, երբ միջազգային շուկայում գները անկում են ապրում, իսկ Հայաստանում շարունակում են գները բարձր մնալ, բայց բավական է միջազգային շուկայում բարելի գինը աճ արձանագրի և հայկական շուկան շատ զգայուն դրան արձագանքում է և միանգամից ներքին շուկայում գները սահմանվում են բավականին բարձր տիրույթում։ Պետք է ասել նաև, որ շուկայում առկա են 3-4 մեծ խաղացողներ, որոնք մեծ հաշվով չեն մրցում մեկը մյուսի հետ, այլ իրականացնում են ինչ-որ իմաստով կարտելային քաղաքականություն, այսինքն համաձայնեցված գնային քաղաքականություն՝ բաշխելով ազդեցության գոտիները և իրականացնելով համաձայնեցված տնտեսական քաղաքականություն»։

Անդրադառնալով կարգավորող մարմնի՝ Մրցակցության պաշտպանության հանձնաժողովի դերակատարությանը այս ոլորտում՝ նա ընդգծեց, որ հաշվի առնելով, որ վառելիքի շուկան Հայաստանում բացի նրանից, որ մենաշնորհացված է, միաժամանակ ավանդաբար, ինչպես նախկինում, այնպես էլ ներկայում շատ մեծ ազդեցություն է ունեցել և շարունակում է ունենալ պետական կառավարման համակարգի և որոշումների կայացման վրա։ «Ամենևին էլ պատահական չէ, որ այդ մարմինը, եթե չեմ սխալվում՝ նաև վերջերս հայտարարել է, որ ուսումնասիրել է շուկան և որևէ էական խախտումներ չի արձանագրել։ Ես կարծում եմ, որ այստեղ շարունակվում է պետական և մասնավոր ինստիտուտների միջև փոխգործակցությունը, շատ ակտիվ լատենտայի փոխգոծակցությունը, որը տարիներ շարունակ պարալիզացրել է մեր շուկան և դարձրել է պարզապես ոչ մրցունակ»։

Աղբյուր՝ ArmDaily.am