Հանրակրթության ոլորտի բարեփոխումները. ինչի՞ց սկսել
1USD = 483.5AMD
1EUR = 590.5AMD
1RUB = 8.27AMD
Միխեիլ Սահակաշվիլի. Փաշինյանը չեզոքացնում է օլիգարխների ու կոռումպացված «էլիտայի» ազդեցությունը Արցախցիների ներկայությունը հանրահավաքին հանուն մեր միասնական հայրենիքի ավելի անվտանգ, արդար ու բարեկեցիկ ապագայի էր. Արայիկ Հարությունյան Մարտի 1-ի գործով պետք է հարցաքննվի նաև Բակո Սահակյա՞նը. Վահան Բադասյանի հայտարարությունը Ռուսաստանի իշխանությանը մոտ կանգնած քաղաքագետը մեկնաբանել է Նիկոլ Փաշինյանի կառավարման 100 օրը. Տեսանյութ Հայտնի բլոգեր Ռոմանովն անդրադարձել է Հանրապետության հրապարակում երեկվա հանրահավաքին (տեսանյութ) 100 օրվա հանրահավաքի ելույթս. Նիկոլ Փաշինյան. Տեսանյութ Նիկոլ Փաշինյանը արդարադատության նոր անցումային համակարգի ստեղծման անհրաժեշտության մասին Ես հող հանձնող չեմ. Նիկոլ Փաշինյան «Մարտի 1-ի» գործն ամբողջ ծավալով բացահայտված է․ Նիկոլ Փաշինյան․ Տեսանյութ «Մենք կնախաձեռնենք սահմանադրական փոփոխություններ». Նիկոլ Փաշինյան. Տեսանյութ
ԼՐԱՀՈՍ
Այսօր Գերմանիայում կբանակացեն Մերկելը և Պուտինը Միխեիլ Սահակաշվիլի. Փաշինյանը չեզոքացնում է օլիգարխների ու կոռումպացված «էլիտայի» ազդեցությունը Արցախցիների ներկայությունը հանրահավաքին հանուն մեր միասնական հայրենիքի ավելի անվտանգ, արդար ու բարեկեցիկ ապագայի էր. Արայիկ Հարությունյան Ինչ պետք է անի Նիկոլ Փաշինյանը, որ երկրի վիճակը բարելավվի Կյանքից հեռացել է ՄԱԿ-ի նախկին գլխավոր քարտուղար Քոֆի Անանը Ոստիկանությունը բացահայտել է բանկոմատներից կատարված ավելի քան 24 միլիոն դրամի հափշտակությունը ՌԴ քաղաքացու կողմից (տեսանյութ) Հրացանը լիցքավորելիս կպել է ձգանին և վնասվածք ստացել Հակառակորդը հրադադարի պահպանման ռեժիմը խախտել է շուրջ 170 անգամ. երեկ ձեռնարկվել է հարձակման փորձ. ԱՀ ՊԲ ՀՀ ԶՈՒ գլխավոր շտաբի պետը այցելել է Արցախի կենտրոնական ենթակայության մի շարք զորամասեր Մարտի 1-ի գործով պետք է հարցաքննվի նաև Բակո Սահակյա՞նը. Վահան Բադասյանի հայտարարությունը Արսեն Թորոսյանն անդամակցել է «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությանը Ռուսաստանի իշխանությանը մոտ կանգնած քաղաքագետը մեկնաբանել է Նիկոլ Փաշինյանի կառավարման 100 օրը. Տեսանյութ Ի՞նչ են քննարկել Բակո Սահակյանը և ՀՀ ԶՈՒ գլխավոր շտաբի պետը Երեւանի Ավագանու ընտրություններին ՀՅԴ-ն կին թեկնածու չի ունենա Վալերիյ Օսիպյանի հանձնարարությամբ իրականացվում է ծառայողական քննություն ոստկանության գնդապետի նկատմամբ Ինչպե՞ս են հնարամիտ ծնողները գտել իրենց կորած երեխաներին Փաշինյանի հանրավաքին (լուսանկար) Հայտնի բլոգեր Ռոմանովն անդրադարձել է Հանրապետության հրապարակում երեկվա հանրահավաքին (տեսանյութ) Լավագույն կադրերը վարչապետի երեկվա հանրահավաքից (ֆոտոշարք) «Հայաստանից ակնկալում են հավասար խաղի կանոններ, և չեն հանդուրժի վհուկաորս» Հայտնի է Երևանի ավագանու արտահերթ ընտրությունների անցկացման օրը Քիմ Քարդաշյանի «նեոնային» գիշերը Մայամիում (ֆոտոշարք) ՃՏՊ Երևան-Իջևան ավտոճանապարհին, մեքենան մոտ 15 մետր գլորվել է դեպի հարակից ձորը. կա տուժած Թուրք վերլուծաբան. «ՆԱՏՕ-ի կազմից Թուրքիայի դուրս գալը ԵՄ-ի համար սարսափելի սցենար է» Հրդեհ Աբովյան փողոցում` «ՍԱՍ» սուպերմարկետի մոտակայքում Սովետական Հայաստանի կինոթատրոններ, պայքար կինոյի ժառանգությունը փրկելու համար. The Calvert Journal Հրդեհ «Նյու Յորք» հյուրանոցի շենքի 1-ին հարկում գտնվող ավտոտնակում ԲՀԿ-ական փոխվարչապետ Մհեր Գրիգորյանը դիսկոմֆորտի մեջ է, նա մեկուսացված է, կարևորն հանդիպումների, այցերի չեն տանում Օգտվելով դեպի ՌԴ ցամաքային ճանապարհի փակ վիճակից՝ ավիատոմսերի գները 100 տոկոսով, երբեմն ավելի թանկացել են Ադրբեջանցիները փորձում են օգտվել հայ-ռուսական հարաբերություններում առկա լարվածությունից Ադրբեջանցի սպան զինվորին ինքնասպանության է դրդել Հրապարակում ընտրել ժողդատավորներ ու գնալ առաջ Ռուսական իշխանությունները ուլտիմատում են դրել՝ աշխատանքից ազատել ՊԵԿ նախագահին ՊԵԿ-ի նոր պաշտոնյան ՀՀԿ-ի ձայն բերող «տասովշչիկներից» մեկն է «Նրա գործընկերը ոչ թե ՀՀ վարչապետն է, այլ ՀՔԾ-ն». Արման Եղոյանը՝ Ռոբերտ Քոչարյանին 100 օրվա հանրահավաքի ելույթս. Նիկոլ Փաշինյան. Տեսանյութ Լարսի անցակետում լարված իրավիճակը շարունակվում է. Հայաստանի քաղաքացիների ավտոշարասյունն հասնում է 40 կմ-ի. Տեսանյութ «Լուսավոր Հայաստան» և «Հանրապետություն» կուսակցությունները Երևանի ավագանու արտահերթ ընտրություններին պատրաստվում են մասնակցել դաշինքով Հայկ Սարգսյանին մեղադրանք է առաջադրվել սպանության փորձի համար Նիկոլ Փաշինյանը արդարադատության նոր անցումային համակարգի ստեղծման անհրաժեշտության մասին Ես հող հանձնող չեմ. Նիկոլ Փաշինյան «Մարտի 1-ի» գործն ամբողջ ծավալով բացահայտված է․ Նիկոլ Փաշինյան․ Տեսանյութ «Մենք կնախաձեռնենք սահմանադրական փոփոխություններ». Նիկոլ Փաշինյան. Տեսանյութ Հանրապետության հրապարակում կայացավ ՀՀ վարչապետի գլխավորած կառավարության 100-օրյակին նվիրված հանրահավաքը (տեսանյութ) Երևանում հայտնաբերվել է թմրանյութի «մեծ արտադրամաս». Տեսանյութ ՃՏՊ Կապան-Գորիս ավտոճանապարհին. տուժածները Իրանի քաղաքացիներ են Վարուժան Ավետիսյանը և Արայիկ Խանդոյանը ազատ են արձակվել. Տեսանյութ Գլխավոր դատախազությունը ստացել է վերաքննիչ դատարանի որոշումը, այժմ նախապատրաստում է վճռաբեկ բողոքը ՀՀ ԱԱԾ-ն բացահայտել է թմրամիջոցների մաքսանենգության ևս մեկ դեպք (տեսանյութ) Գյումրիում թմրամոլների են բերման ենթարկել (տեսանյութ) Ազատազրկում՝ սոցցանցում տեղադրած գրառումների համար Իրանի էներգետիկայի նախարարի տեղակալը նշել է, որ Հայաստանի աշխարհագրական դիրքը բավական նպաստավոր է Իրանի, Վրաստանի, Ռուսաստանի, ինչպես նաև և Ծոցի երկրների միջև էլեկտրաէներգետիկական ծրագրեր իրականացնելու առումով Առաջին հարցը, որը տալու է վարչապետը՝ որն է Հայաստանի զարգացման ձեր տեսլականը Ավելի քան 1000 մարդ Արցախից մեկնել է Երևան՝ մասնակցելու ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հրավիրած հանրահավաքին Վալերի Օսիպյանի քավոր Կարեն Կարապետյանի նկատմամբ հարուցվել է քրեական գործ Դիվերսիոն փորձից հետո հակառակորդը կրել է կորուստներ, որոնք թաքցնում է․ Դավիթ Բաբայան Օդի ջերմաստիճանը օգոստոսի 17-ի ցերեկը կբարձրանա 2-3, 19-ին կնվազի 4-6 աստիճանով Դիլիջանում հոգեհացից հետո սպանվել է 27-ամյա երիտասարդ. ՀՔԾ Գերմանիայի կանցլեր Անգելա Մերկելը ժամանում է Հայաստան Նիկոլ Փաշինյանը հանդես է եկել տեսաուղերձով Ադրբեջանի անդամակցությունը ՀԱՊԿ-ին անհնարին է՝ Հայաստանի մասնակցության պատճառով․ Ադրբեջանի նախկին արտգործնախարար Տրանսպորտի, կապի և ՏՏ փոխնախարար Արմեն Փամբուխչյանն ամփոփել է 100 օրը Ամփոփվել են բնապահպանության ոլորտում 100 օրում կատարված աշխատանքները Կանոնավոր ուղևորափոխադրումներ կիրականացվեն Երևանից դեպի Ալավերդի, Նոյեմբերյան և այլ ուղղություններով Արայիկ Հարությունյանն ամփոփել է իր գործունեության 100 օրը Կրակոցներ Արմավիրի մարզի Ակնալիճ գյուղի տարածքում. հարուցվել է քրգործ Սփյուռքի նախարարն ամփոփել է պաշտոնավարման 100 օրվա ընթացքում կատարված աշխատանքները Ռուս սահմանապահները ձերբակալել են հայ-թուրքական սահմանը հատած Գվինեայի քաղաքացու ՀՀ վարչապետի 100 օրը գործադիրում ՊԲ դիրքապահ ստորաբաժանումները ետ են շպրտել հակառակորդին ելման դիրքեր. ԱՀ ՊԲ Մանվել Գրիգորյանի կալանքը երկարացվել է երկու ամսով ՀՀ ՊՆ-ի նոր հրաման զորքերում բջջային հեռախոսների կիրառման վերաբերյալ. Արծրուն Հովհաննիսյան «Հայկական թավշյա հեղափոխություն» գիրքը դրվել է ընթերցողների սեղանին Թուրքիայում վթարի է ենթարկվել իշխող կուսակցության անդամներին տեղափոխող ավտոբուսը, կան զոհեր Մադոննան դարձավ 60 տարեկան. Տեսանյութ Չինական Psearcher պարբերականը Հայաստանի մասին հատուկ թողարկում է պատրաստել ՃՏՊ Հացավան-Գառնի ավտոճանապարհին. կա տուժած ԱԻ նախկին փոխնախարարը և աշխատակազմի նախկին ղեկավարը կալանավորվել են Պաշտոնյաներին պատկանող անվտանգության ընկերությունները մնացել են անգործ Հանրահավաքը «հարամելու» փորձերից զգուշանում են. Արգելքները հասել են «Արմենիա Մարիոթ» Չի բա­ցառվում՝ «Դաշնակցությունը» հաջորդ Ազգային ժողովում ուղղակի չլինի ներկայացված
Հարցում

Հանրակրթության ոլորտի բարեփոխումները. ինչի՞ց սկսել

Հայաստանում կրթական համակարգի աղետալի վիճակի մասին մեկ անգամ չէ, որ բարձրաձայնվում է, սակայն դրանք լայն քննարկման թեմա դարձան միայն «Իրազեկ քաղաքացիների միավորում» ՀԿ-ի հայտնի ձայնագրությունների հրապարակումից հետո:

Այլ կերպ ասած՝ հանրության մեջ զայրույթ է առաջացրել հատկապես այն փաստը, որ դպրոցները կառավարվում են Հանրապետական կուսակցության կողմից և այդ հաստատությունները խիստ քաղաքականացված են: Սակայն, պետք է ընդգծել, որ հանրակրթական ոլորտի կուսակցականացումը պատճառ չէ, այլ հետևանք է մի երևույթի, որ կոչվում է կոռուպցիա:

Դպրոցների կուսակցականացումը արմատացած կոռուպցիայի հետևանքներից միայն մեկն է

Կոռուպցիայի միջոցով կամ բարեվարքության կանոնների խախտմամբ են հաճախ նշանակվում և հեռացվում կրթական համակարգի պատասխանատուները՝ տնօրեններից և ուսուցիչներից մինչև նախարարության, տեսչության աշխատակիցներ ու կրթական կենտրոններ: Եվ այս մասին բարձրաձայնում են կրթության խնդիրներով մտահոգ թե՛ միջազգային կազմակերպությունները և թե՛ ամենաշահագրգիռ կողմը՝ ծնողները:

Ամենաթարմ օրինակը ծնողների բաց նամակն է վարչապետ Կարեն Կարապետյանին՝ Երևանի թիվ. 11 դպրոցի հետ կապված, որի բովանդակությունը, կարծում ենք, պետք է մտահոգի նախևառաջ քննչական մարմիններին: 

Ցավալին այն է, որ սա միայն մեկ դպրոցին չի վերաբերում:

Հանրապետությունում բազմաթիվ են կասկածելի հանգամանքներում ինչպես տնօրեն դարձած անձինք, այնպես էլ այդ պաշտոնը երկար տարիներ պահպանողները: Էլ չենք խոսում այն մասին, որ միջազգային կազմակերպությունների ու տեղական հասարակական կազմակերպությունների ուսումնասիրությամբ՝ կրթական հաստատությունների տնօրենների մեծ մասը ազգակցական ու բարեկամական կապերի մեջ են (այս մասին խոսել է նաև անձամբ վարչապետ Կարեն Կարապետյանը) իշխող ուժի կարկառունների, համայնքապետարանների, մարզպետարանների ու քաղաքապետարանների հետ: Նման ազգակցա-բարեկամական և այլ կապերի պարագայում ենթադրելի է, որ դպրոցները ոչ միայն անմիջականորեն ներգրավվելու են ընտրական գործընթացներին, այլև ամեն պատեհ ու անպատեհ առիթներով չարաշահվելու է վարչական ռեսուրսը:

Ո՞րն է լուծումը

Միամտություն կլինի կարծել, թե կախարդական փայտիկի մեկ հարվածով հնարավոր է կոռուպցիան արմատախիլ անել: Թեև միջազգային կառույցները շատ մեծ ջանքեր ու միջոցներ են ներդնում կոռուպցիայի նվազեցման գործում, այդուամենայնիվ սայլը, կարծեք, տեղից չի շարժվում, քանի որ չի զգացվում համապատասխան քաղաքական կամք իշխող քաղաքական ուժի կողմից (որոշ «քավության նոխազների» չհաշված): Իշխող ուժը շատ լավ հասկանում է, որ ընտրություններում վերարտադրվելու և իշխանությունը պահելու գաղտնիքը հենց ներկա կոռուպցիոն շղթայական համակարգի պահպանման մեջ է, ուստի պետք չէ սպասել նաև, որ իշխանությունները սեփական կամքով տարիների ընթացքում կոռուպցիան կփորձեն արմատախիլ անել:

Հաշվի առնելով վերը նշվածը՝ կարող ենք արձանագրել, որ թեև խնդրի լուծման շատ տարբերակներ չունենք, սակայն սխալ կլինի նաև պնդելը, որ լուծումներ առհասարակ չկան:

Լուծումներից մեկը կարող է լինել վիրահատական միջամտությունը, ինչպես դա եղավ Ֆինլանդիայում: Եթե դիտարկենք այս երկրում վիրահատական եղանակով նոր կրթակարգի ներդրման պայմանները, ապա կարող ենք ասել, որ Ֆինլանդիայի սոցիալ-տնտեսական կլիման նոր տիպի կրթակարգի ներդրման պահին Հայաստանից շատ չէր տարբերվում: Տեղեկացնենք, որ հետագայում Ֆինլանդիայում ներդրված կրթական համակարգը ստացավ «ֆիննական հրաշք» անվանումը և այսօր աշխարհում առաջատարն է: Մեր կողմից միամտություն կլիներ կարծելը, թե Հայաստանի կառավարությունը կգնա այս քայլին, սակայն, այդուամենայնիվ, հնարավոր է իշխանություններին որոշ փոքր թվացող քայլեր պարտադրել, որից էլ բխում է մեր առաջարկած հաջորդ լուծումը:

Խոսքը հանրակրթության ոլորտի ազատականացման մասին է՝ կրթական մոդելների միջև ազատ մրցակցության ապահովման միջոցով: Սա լուծում է, որին գնացել են ոչ միայն գրեթե բոլոր զարգացած երկրները, այլև հետխորհրդային շատ երկրներ, այդ թվում և Վրաստանը:

Խոսքը այլընտրանքային կրթություն ապահովող դպրոցների ֆինանսավորման մասին է:

Այն գումարը, որ պետությունը տրամադրում է հանրակրթական դպրոցներին, պետք է հատկացնի նաև այլընտրանքային կրթական մեթոդներով աշխատող ուսումնական հաստատություններին՝ դրանք մատչելի դարձնելով նաև ոչ ունևոր խավին: Այլապես, մասնավոր դպրոցում կրթությունն այսօր դարձել է ունևոր խավի արտոնություն՝ հաշվի առնելով Հայաստանում միջին աշխատավարձը:

Հայաստանում կրթական այլընտրանք առաջարկող դպրոցների ֆինանսավորման այս լուծումը փոքր-ինչ լղոզված կերպով ամրագրված է նաև «Հանրակրթության մասին» ՀՀ օրենքում, սակայն անհասկանալի պատճառներով այն չի կիրառվում:

Մասնավորապես՝ «Հանրակրթության մասին» ՀՀ օրենքի 35-րդ հոդվածի երրորդ կետը սահմանում է.

«Հոդված 35.3: Ուսումնական հաստատության ֆինանսավորումը պետական բյուջեից կատարվում է ըստ իրականացվող հանրակրթական ծրագրերի՝ կախված սովորողների թվից: Ոչ պետական ուսումնական հաստատությունը պետական բյուջեի միջոցներից ֆինանսավորվում է Հայաստանի Հանրապետության կառավարության սահմանած պահանջներին և չափանիշներին համապատասխանելու դեպքում»:

Հակված ենք կարծելու, որ օրենքի վերոնշյալ կետի կյանքի կոչումը կնպաստի կրթության որակի բարձրացմանը՝ առաջացող մրցակցության հաշվին: Ծնողների համար կստեղծվի երեխայի կրթության մոդելը ընտրելու հնարավորություն, ինչը ոչ միայն կբարձրացնի հանրակրթական-մասնավոր դպրոցներ մրցակցությունը՝ տալով որակական արդյունքներ, այլև մարզերում և Երևանում կբացվեն այլընտրանքային մեթոդներով աշխատող նոր դպրոցներ:

Ազատ մրցակցության պայմաններում դասական մեթոդով աշխատող դպրոցները ստիպված կլինեն վերանայել իրենց ծրագրային մոտեցումներն ու կադրային քաղաքականությունը, այլապես ֆինանսական լուրջ կորուստներ կունենան և կկանգնեն փակման վտանգի առջև, քանի որ դպրոցներն այսօր ֆինանսավորվում են երեխաների թվաքանակով, իսկ ընտրության հնարավորություն ունեցող ծնողն իր երեխային ոչ մի պարագայում չի տանի անորակ կրթություն ապահովող դպրոց:

Ընդհանրացնելով՝ ևս մեկ անգամ ընդգծենք, որ վերը նշված երկրորդ լուծումն ամենաքիչ ռիսկայիններից է և կոռուպցիոն նման արմատացած համակարգի պայմաններում նաև լավագույն մոտեցումը: Պետք է ստեղծվի հավասար մրցակցային դաշտ բոլոր տիպի դպրոցների համար, և թո՛ղ առողջ մրցակցությունը որոշի, թե կրթության ո՛ր մոդելն է Հայաստանում ակտուալ, պահանջված և արդյունավետ:

Աննա Եղիազարյան

website by Sargssyan