1 USD = 0 AMD
1 EUR = 0 AMD
1 RUR = 0 AMD
Вачо Сержа снова задержан О чем говорит составленный Пашиняном избирательный список? Директор ЗАО «Газпром Армения»: заявления КГД безосновательны (Прямая трансляция) Правительство Армении поставило перед собой задачей провести выборы на уровне высочайших мировых стандартов: Никол Пашинян Заседание правительства РА (Прямое включение) Стартовало очередное заседание НС РА (Прямое включение) Не работать же сыну шурина Пашиняна уборщиком или охранником? ППА представила свой избирательный список в ЦИК: известна первая тройка (Видео) Стала известна первая тройка АРФД Блок «Мой шаг» представил свой избирательный список
Лента новостей
Вачо Сержа снова задержан О чем говорит составленный Пашиняном избирательный список? Тим Бёртон и Disney выложили в сеть новый трейлер игрового фильма «Дамбо» (Видео) Директор ЗАО «Газпром Армения»: заявления КГД безосновательны (Прямая трансляция) Высокая мода из мусора (Видео) Правительство Армении поставило перед собой задачей провести выборы на уровне высочайших мировых стандартов: Никол Пашинян США потратили на войны почти 6 триллионов долларов с 2001 года Труднопроходимы повороты Дилижана Пенелопа Крус показала подростковое фото с Бардемом (Фото) Заседание правительства РА (Прямое включение) Односторонних уступок не будет: между войной и позором мы никогда не выберем позор Стартовало очередное заседание НС РА (Прямое включение) Не работать же сыну шурина Пашиняна уборщиком или охранником? Отец и сын Арутюновы произвели фурор на российском мегашоу (Видео) Мхитарян - в топ-100 звезд европейского футбола Число жертв лесных пожаров в Калифорнии возросло до 58 ППА представила свой избирательный список в ЦИК: известна первая тройка (Видео) В ХАМАС назвали отставку главы Минобороны Израиля победой сектора Газа Стала известна первая тройка АРФД Партия "Еркир Цирани" бойкотирует предстоящие выборы Мониторинг ОБСЕ на границе Арцаха и Азербайджана прошел без ЧП В Армении состоится показ фильмов из 11 стран Европы Принцу Чарльзу 70 лет: новые фото монаршей семьи (Фото) Блок «Мой шаг» представил свой избирательный список В Ереване ожидаются дожди Предлагаю сделку… В Иране двух мужчин повесили за коррупцию Министры культуры Республики Арцах и Республики Армения обсудили совместную программу культурных мероприятий КГД проводит проверки в ЗАО "Газпром Армения": выявлены случаи неуплаты особо крупных штрафов В Индии обезьяна убила новорожденного мальчика Политические силы представляют свои списки в ЦИК (Прямая трансляция) Пашинян прав: политические «лодыри» должны уйти из политики Накануне состоялась свадьба сына миллиардера и экс-премьера Грузии Бидзины Иванишвили (Фото) Цена на нефть упала до минимума с марта Кто будет в списке блока «Менк»? Азербайджанское издание уже не скрывает, что за Лукашенко стоит Баку, и они вместе пользуются ошибками Пашиняна Выборы не могут и не должны быть о прошлом - Виген Саргсян В центре Киева блондинка разбила топором Porsche (Видео) Меркель предложила создать европейский Совет безопасности Без Тарона Маргаряна? - кем заменили последнего в списке РПА Прямая трансляция заседания НС РА Наира Зограбян: Я заставлю открыть все избирательные участки и проведу тщательные проверки Известна первая десятка предвыборного списка блока "Мой шаг" РПА утвердила предвыборный список: Давид Шахназарян в первой десятке Чавушоглу: «Министр иностранных дел Франции должен знать, как нужно обращаться к президенту» В Ереване подписано соглашение о строительстве нового блока с комбинированным парогазовым циклом Назван лучший фильм 2018 года Никол Пашинян, Ара Баблоян и другие высокопоставленные деятели страны попрощались с Юрием Варданяном (Фото) Ученые рассказали о неожиданной пользе чая С 14-18 ноября время от времени ожидается дождь Авиаудары в ответ на обстрел: ВВС Израиля атаковали 150 целей в секторе Газа (Видео) В Бухаре преподаватель избил студентов, пришедших без галстуков Инвесторы изучают вероятность создания в Армении медеплавильных производств: Никол Пашинян – о горнорудной промышленности Лукашенко уже и не скрывает, что шум вокруг ОДКБ поднял по требованию Алиева Умер известный создатель комиксов Marvel Стэн Ли Геворг Костанян станет министром юстиции Никола Пашиняна? Миссия ОБСЕ 14 ноября проведет плановый мониторинг режима прекращения огня на границе Арцаха и Азербайджана Уважаемый г-н Демирчян, а Вы почему отказываетесь участвовать в выборах? АНК тоже не будет участвовать в предстоящих выборах? СНБ выявляет рейтинги членов правительства - первая тройка списка В НС стартовало очередное заседание (Прямое включение) Советник Тарона Гор Варданян метит в ППА? Число жертв пожара в Калифорнии увеличилось до 42 человек Судьба Майрапетяна станет определяющим для крупного бизнеса во всех смыслах (Видео) Модель не пустили в Лувр из-за слишком откровенного наряда ВС Азербайджана не захватывали территорий на границе с Нахичеваном - Давид Тоноян Роберт Кочарян о своей книге, Примакове, карабахском вопросе и многом другом в интервью «Россия 24» (Видео) Почему РПА решила участвовать в предвыборной борьбе? Расстрел Николая II стал сюжетом новой серии "Американской истории ужасов" Адвокаты Кочаряна заявили о неэффективности местных судов В Госдуме призвали запретить пользоваться Instagram больше часа в день «Ни одно государство не может построить свой успех за счет бедности других»: Никол Пашинян Каковы шансы «прозападного» блока «Менк» оказаться в будущем НС? РПА: Никол Пашинян был одним из провокаторов событий 1 Марта В Перу автобус с юношеской командой по футболу упал в пропасть Партия «Новые времена» не будет участвовать в предстоящих выборах Подписывайтесь на YouTuBe-канал Zham.am Армен Ашотян баллотируется в 4-ом избирательном округе «Ни одно государство не может построить свой успех за счет бедности других»: Речь Никола Пашиняна на Парижском форуме мира Когда Виген Саргсян останется один в кабине для голосования, он проголосует за собственную партию, ибо без того голосующих за них будет мало
Հարցում

Կերենսկի-Փաշինյան. Զուգահեռներ և համեմատականներ, կամ ինչ պետք է անի Նիկոլը, որպեսզի չկրկնի 1917-ի ժամանակավոր կառավարության վարչապետի ճակատագիրը. Տեսանյութ

Մաս առաջին

Ինչպես հայտնի է, ով լավ է ճանաչում պատմությունը, նա կարող է խուսափել շատ սխալներից: Այդ իմաստով Փաշինյանը իր հայացքներով ու անցած ճանապարհով շատ նման է 1917-ի ժամանակավոր կառավարության վարչապետ Ալեքսանդր Կերենսկուն: Եվ այդ տեսանկյունից կարևոր է հասկանալ, թե ինչու Կերենսկին, ով դարձել էր ռուսական փետրվարյան հեղափոխության գլխավոր հերոսը, մեկ տարի չանցած կորցրեց իշխանությունը:

Կերենսկի-Փաշինյան նմանությունների մասին

Ինչպես հայտնի է, Կերենսկին առավել հայտնի դարձավ ռուս հանրության համար 1905-ի  «արյունոտ կիրակիից» հետո: Այդ ժամանակվա «արյունոտ կիրակին» շատ նման էր մեր 2008- ի մարտի 1-ին: Կերենսկին ակտիվ մասնակիցներից էր, որի պատճառով էլ ձերբակալվեց ցարական իշխանությունների կողմից: 1,5 տարի կալանքից հետո դուրս եկավ բանտից և մտավ ակտիվ քաղաքականության մեջ: Գրեթե նույն ճանապարն անցավ նաև Նիկոլը, որի վրա նույնպես մեծ ազդեցություն էին թողել մարտի 1- դեպքերը: Կերենսկին դեմ էր ահաբեկչությանը, սակայն պաշտպանում էր տեռորի կողմնակից էսերների շահերը: Նույնիսկ 1912-ին դատարանում պաշտպանում էր, հայ հեղափոխականների /ՀՅԴ-ի/ շահերը: Փաշինյանը նույնպես զինված աբստամբությանը դեմ էր, սակայն պաշտպանում էր «Սասնա Ծռերի» -ին՝ իշխանությունից:

Կերենսկին սոցիալիստ էր և չէր սիրում օլիգարխ-բուրժուաներին, համարելով, որ նրանք անարդար ձևով էին հարստացել և շահագործում էին հպարտ քաղաքացիներին՝ բանվորներին և գյուղացիներին: Փաշինյանի տեսակետներն այս հարցում նույնպես, մոտ 75 տոկոսով, համընկնում են Կերենսկու հայացքների հետ: Հաշվի առնելով 21-րդ դարի գործոնը, Փաշինյանը իրեն չի համարի սոցիալիստ, սակայն ժամանակային գործոնը հաշվի առնելով կարող ենք արձանագրել, որ նրանց արժեհամակարգերը գրեթե նունն էին:

Կերենսկին ատում էր ցարական կիսաբուրժուական, կիսաֆեոդալական ռեժիմը, Փաշինյանը ատում էր նախկին ռեժիմը՝ այն համարելով քրեաօլիգարխիկ:

1917-ի փետրվարյան հեղափոխության գլխավոր հերոսը դարձավ հենց Կերենսկին: Այդ հեղափոխությունը ռուս հասարակության համար անսպասելի էր, սակայն՝ շատ սպասված: Իսկ հեղափոխության գլխավոր կարգախոսն էր՝ «Սեր և համերաշխություն»: Այն համարվում էր բուրժուա-դեմոկրատայկան, սակայն իր բնույթով հակաբուրժուական էր, քանզի ռուսները բուրժուաներին չէին սիրում:

2018-ի հայկական ապրիլյան հեղափոխությունը նույնպես համարվում էր բուրժուա-դեմոկրատական, սակայն իր բնույթով հակաօլիգարխիկ էր, քանզի Հայաստանում օլիգարխները նույնպես սիրելի չեն: Իսկ հեղափոխության կարգախոսն էլ շատ նման էր ռուսների փետրվարյան հեղափոխության կարգախոսին:

Ռուսական փետրվարյան հեղափոխությունը սկսվեց Կերենսկու պատմական ճառից Դումայում, որտեղ նա նշեց՝ «Ռուս ժողովրդի պատմական խնդիրն է խաղաղ ճանապարհով ձերբազատվել ցարական փտած ռեժիմի կապանքներից և ինչքան հնարավոր է՝ արագ»: Դումայի նախագահ Ռոդզյանկոն /իրենց Արա Բաբլոյանը/, կոպիտ ձևով պատասխանեց Կերենսկուն, որից հետո Դումայի նստաշրջանը Նիկոլայ 2-ի կողմից կասեցվեց: Կերենսկին կոչ արեց ժողովրդին՝ չենթարկվել իշխանությունների որոշմանը, և այդպես անսպասելի սկսվեց փետրվարյան հեղափոխությունը, որի գլխավոր հերոսը դարձավ Կերենսկին: 1917- ի մարտին ողջ ռուս հասարակությունը ուղղակի պաշտում էր Կերենսկիին՝ նրան համարելով «Ռուսաստանի արև», «գյուղացիների ազատագրիչ»: Կերենսկին լողանում էր այդ փառքի մեջ: Նա փորձում էր նմանվել հասարակ մարդուն, մերժում էր, «պարոն» ձևակերպումը՝ այն փոխարինելով «ընկերով»: Կերենսկին, թեև բանակում չէր ծառայել, սակայն սիրում էր զինվորական հագուստով հանդես գալ՝ դրանով փորձելով մտնել զինվորականի կերպարի մեջ: Նա իր ելույթներով հիպնոսացնում էր ամբոխին և դրանով գրավում նրանց սերը: Նրան այդպես էլ անվանում էին՝ ռուսական հեղափոխության սիրեկանը: Համաձայնվեք, որ այս ամենը շատ է հիշեցնում նաև մեր Նիկոլին:

Սակայն 1-ին ժանակավոր կառավարության կազմում Կերենսկին, ի տարբերություն Փաշինյանի, չկարողացավ դառնալ վարչապետ: Վարչապետի պաշտոնում փոխզիջումային սկզբունքով նշանակեցին գրաֆ Լվովին /նրանց Արմեն Սարգսյանը/: Լվովը գրեթե ոչինչ չէր որոշում, և հենց իշխանության մեջ կատաղի պայքար էր ընթանում կադետների ղեկավար Միլյուկովի /նրանց գազի Կարեն Կարապետյանն էր/ և Կերենսկու միջև: Որպեսզի Կերենսկին կարողանա չեզոքացնի Միլյուկովին, նա սկսեց ռադիկալ հեղափոխական կոչերով հանդես գալ՝ բռնել բոլոր ցարական ռեժիմի հանցագործներին, բացահայտել «արյունոտ կիրակիի» գործը, և ընդհանրապես, լայն ասպարեզ բացել հպարտ, բայց աղքատ բանվորների ու գյուղացիների համար՝ ի հաշիվ թալանչի դասակարգերի: Նա փաստացի կոչ էր անում վերջիններիս «փռել ասֆալտին ու ծեփել պատին»:

Արդյունքում սկսվեցին չարաշահումների բացահայտումները բանակում և ողջ պետական կառավարման համակարգում: Նիկոլայ 2-ին նշանակվեց տնային կալանք:
Այս քաղաքականության արդյունքում Կերենսկուն հաջողվեց հեղինակազրկել Միլյուկովին ու կադետներին, իսկ 1917-ի հուլիսին նա դարձավ վերջապես վարչապետ: Համեմատության համար նշենք, որ Նիկոլին հենց սկզբից հաջողվեց ստանալ վարչապետի պաշտոնը:

Կերենսկին ողջ իշխանությունը ստանալուց հետո ամռանը հայտարարեց, որ հեղափոխությունը արդեն ավարտված է և այլևս չի կարելի քաղաքական ուժերին բաժանել սևերի ու սպիտակների: Այդ թեզը նա առաջ քաշեց, որովհետև հասկանում էր, որ իր իշխանության համար պրոֆեսիոնալներ են պետք, այլ ոչ թե՝ ոչ պիտանի հեղափոխականներ: Դրա արդյունքում կատարեց իր վճռական քայլը՝ ՊՆ-ի գլխավոր շտաբի պաշտոնում նշանակելով գեներալ Կորնիլովին /իրենց Հունան Պողոսյանին/:

Կերենսկին ուզում էր սինթեզել հեղափոխական արժեքները նախկին պրոֆեսիոնալ կադրերի հետ: Սակայն Նիկոլայ 2-ին կալանավորելուց հետո նա կորցրել էր իր վստահությունը ու ամենակարևորը՝ հարգանքը՝ պետական կառավարման համակարգում, քանզի այստեղ չեն սիրում թագավորասպան գործիչներին՝ սկզբունքորեն:

Իսկ Կորնիլովին նշանակելով բանակի շտաբի պետի պաշտոնում՝ նա կորցրեց հեղինակությունը հեղափոխական ամբոխի մոտ:

Արդյունքում, Նիկոլայ 2-ին կալանավորելով՝ նա իր մուռն էր հանում «արյունոտ կիրակիի» համար, սակայն դրա պատճառով կորցրեց հարգանքը ողջ պետական համակարգի մոտ: Ավելին, այդ քայլով նա բացեց քաղաքական գործընթացների «պանդորայի արկղը», քանզի ցարական ուժերն էլ սկսեցին վերհիշել նախկին հեղափոխական ուժերի ահաբեկչությունները: Այս վեճի մեջ արդեն հնարավոր չէր կոմպրոմիսային դիրքերը պահպանել: Այս ժամանակի մասին հրաշալի նկարագրել է հանրահայտ Վլադիմիր Նաբոկովը:

«Պանդորայի արկղի» բացումից հետո ռուսական քաղաքական դասը բաժանվեց հիմնականում երկու մասի՝ ցարական ռեժիմի կողմնակիցների ու արմատական հեղափոխականների, որի դերում էին այն ժամանակվա բոլշևիկները / նրանց «Սասնա Ծռերը»/:

Այդ հակամարտությունը այնքան թեժացավ, որ գեներալ Կորնիլովը /Հունան Պողոսյանը/ պահանջեց Կերենսկուց դադարեցնել խաղերը բոլշևիկների հետ: Իսկ վերջիններս պահանջում էին Կերենսկուց հեռացնել Կորնիլովին պետական համակարգից և նույնիսկ դատել: Արդյունքում Կերենսկին հայտնվեց «երկու քարի արանքում», և գեներալներ-բոլշևիկներ բախման արդյունքում, 1917- օգոստոսին, դարձավ ավելորդ՝ ռուսական քաղաքական դաշտի համար, և նույն թվականի հոկտեմբերին հեռացվեց բոլշևիկների կողմից՝ իշխանությունից: Այդպիսով, Կերենսկին դարձավ ռուսական քաղաքացիական պատերազմի սկսման գլխավոր կատալիզատորը:

Այն Կերենսկին, ով 1917-ի մարտին ամենահեղինակավոր գործիչն էր համարվում, նույն թվականի հոկտեմբերին դարձավ զրոյական հեղինակություն ունեցող գործիչ:

Ավելին, ռուս գրեթե բոլոր հայտնի գրողների, փիլիսոփաների, քաղաքագետների կարծիքով հենց Կերենսկու քայլերի պատճառով Ռուսաստանը հայտնվեց հեղափոխական արյունոտ հորձանոտի մեջ:

Կերենսկին հետևություն չարեց ֆրանսիական հեղափոխության ժամանակ ժիրոնդիստների սխալներից, ինչի մասին զգուշացնում էին Դոստոևսկին, Բերդյաևը, Նաբոկովը, Ֆրանկը և մյուս փիլիսոփաներն ու գրողները:

Շարունակելի...

Արտակ Հակոբյան

website by Sargssyan