1 USD = 0 AMD
1 EUR = 0 AMD
1 RUR = 0 AMD
ՀԱՊԿ գլխավոր քարտուղար նշանակելու Հայաստանի իրավունքի պահպանումը հարցեր է առաջացնում. Սեմերիկով Արա Բաբլոյանը հանդիպել է Սամվել Մայրապետյանին Բերդավանցիների կողմից փակված Հայաստան-Վրաստան միջպետական ճանապարհն արդեն բաց է. մարզպետ «Փաշինյանն իրեն հավանաբար միջազգային դատախազի տեղ է դրել». Բելառուսի ԱԳՆ-ն արձագանքել է Փաշինյանի՝ Լուկաշենկոյից պարզաբանում պահանջելու հայտարարությանը Հակառակորդը հրադադարի պահպանման ռեժիմը խախտել է ավելի քան 80 անգամ Փաշինյանը լավագույն մասնագետներին պետկառավարման մեջ ընդգրկելու մեխանիզմ է ստեղծում. կոչով դիմել է մասնագետներին Սասնա ծռեր կուսակցությունն ավտոերթ է իրականացնում դեպի Արցախ Գերեվարված Կարեն Ղազարյանի հարազատները փակել են Հայաստան-Վրաստան ճանապարհը Նիկոլ Փաշինյանը պարզաբանումներ է պահանջելու Լուկաշենկոյից և Նազարբաևից (տեսանյութ) Ուրբաթ՝ նոյեմբերի 16–ի առավել ուշագրավ նորությունները (Տեսանյութ)
ԼՐԱՀՈՍ
Վիկտոր Ցոյի և «Կինո» խմբի վերջին չհրատարակված երգը թողարկվել է CD տարբերակով Mercedes-ի վարորդը վրաերթի է ենթարկել բենզալցակայանի լիցքավորողին ու Nissan-ի վարորդին, կոտրել լիցքավորման սարքը 2019 թ. հուլիսի 1-ից եկամտահարկը դարձնել 23 %, բարձրացնել ծխախոտի և ալկոհոլային խմիչքների ակցիզային հարկը. Հարկային օրենսգրքի նոր նախագիծ «Դղյակի» սեփականատիրոջ սպանության մեջ մեղադրվողը դատապարտվեց 4 տարվա ազատազրկման. մեղադրանքը վերաորակվել է Ողբերգական դեպք. նախկին գյուղապետի որդին զանգել է կնոջն ու ասել. «Ես ինձ կամրջից ցած եմ նետում» 55 տարեկանում մահացել է ռուս էստրադային երգիչ Եվգենի Օսինը. Տեսանյութ Հայաստան են այցելել Իրանի դեմ պատժամիջոցների քաղաքականության հարցերով ԱՄՆ փորձագետները ՀԱՊԿ գլխավոր քարտուղար նշանակելու Հայաստանի իրավունքի պահպանումը հարցեր է առաջացնում. Սեմերիկով «Բարգավաճ Հայաստան», «Սասնա ծռեր» և «Օրինաց երկիր» կուսակցություններին ԿԸՀ-ն 48 ժամ է տրամադրել՝ փաստաթղթերը լրացնելու համար Ուրիշ լավ ե՞ք ժողովուրդ... Արա Բաբլոյանը հանդիպել է Սամվել Մայրապետյանին Ադրբեջանում շարունակում են ձերբակալել ընդդիմադիր գործիչների Բերդավանցիների կողմից փակված Հայաստան-Վրաստան միջպետական ճանապարհն արդեն բաց է. մարզպետ «Փաշինյանն իրեն հավանաբար միջազգային դատախազի տեղ է դրել». Բելառուսի ԱԳՆ-ն արձագանքել է Փաշինյանի՝ Լուկաշենկոյից պարզաբանում պահանջելու հայտարարությանը Մենակ թղթով եմ հանրապետական եղել․ բան չեմ արել․ Առաքել Միրզոյան (Տեսանյութ) Խեղճ հանրապետականներ Հակառակորդը հրադադարի պահպանման ռեժիմը խախտել է ավելի քան 80 անգամ Հայկը առաքելական քրիստոնյա՞, թե՞ աղանդավոր Փաշինյանը լավագույն մասնագետներին պետկառավարման մեջ ընդգրկելու մեխանիզմ է ստեղծում. կոչով դիմել է մասնագետներին Թուրքիայում շարունակվում է Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչած թուրք գործարարի հետաքննությունը ՀԱԵ-ն չի կարող ողջունել եկեղեցու պառակտմանն ուղղված քայլերը. Գարեգին Բ կաթողիկոսը մեկնաբանել է Ուկրաինայի ուղղափառ եկեղեցու շուրջ իրավիճակը Աշտարակի ոստիկանները հայտնաբերել են թակարդը դրած անձին, որի մեջ արջ էր ընկել Բողոքի ակցիա Կենդանաբանական այգու դիմաց. պահանջում են տնօրենի հրաժարականը Հասկացանք իրավիճակ է փոխվել, բայց էն կարգի,որ ամեն ի՞նչ է մոռացվել. Արսեն Ջուլֆալակյանը զայրացած է Գիշերային սթրիփ բարի մենեջերը՝ ՔՊ պատգամավորի թեկնածու Սասնա ծռեր կուսակցությունն ավտոերթ է իրականացնում դեպի Արցախ ՀՀ պաշտպանության նախարար՝ Դավիթ Տոնոյանի հրամանը վերջին դեպքի կապակցությամբ՝ ազատել... «Անցած ամիսները խորը անհանգստություն են առաջացնում». Վիգեն Սարգսյան ( Տեսանյութ) Գերեվարված Կարեն Ղազարյանի հարազատները փակել են Հայաստան-Վրաստան ճանապարհը «Նիկոլ՝ վարչապետ»․ «հեղափոխության» ինտելեկտուալ ինքնասպանությունը Լարսում մեքենաների կուտակումները հասել են 550-ի, Հայաստանի որոշ ավտոճանապարհներին մառախուղ է Ով է «Նիկոլ՝ վարչապետ» կարգախոսի հեղինակը Մովսիսյանի պոկերի շնորհիվ Հայաստանի հավաքականը ջախջախեց Ջիբրալթարին (տեսանյութ) ինչու՞ տապալեցին Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի պետական պահպանության օրինագիծը։ Ինչո՞ւ է Գագիկ Ծառուկյանի փեսայի անունը հանվել նախընտրական ցուցակից Ընտրություններին Սամվել Ալեքսանյանը կաշխատի ՔՊ-ի թեկնածուների համար՝ «զոհաբերելով» իր փեսային Նիկոլ Փաշինյանը պարզաբանումներ է պահանջելու Լուկաշենկոյից և Նազարբաևից (տեսանյութ) ՀԱՊԿ քարտուղարի հարցում ձախողումները որոշել են «կոտրել» Շավարշ Քոչարյանի վրա և նրան դարձնել քավության նոխազ Միայն նրա համար, որ միջնակարգ կրթությամբ երիտասարդը քայլել է Փաշինյանի հետ, արժանացել է փոխքա­ղաքապետի պաշ­տոնին Լույս է տեսել Լուսինե Հովհաննիսյանի՝ «Տարին ունի շատ եղանակ» գիրքը. Լուսանկար Ուրբաթ՝ նոյեմբերի 16–ի առավել ուշագրավ նորությունները (Տեսանյութ) «Աշխարհը չէի փոխի քեզ հետ... ». Սիրուշոն ամուսնու և որդիների լուսանկարն է հրապարակել «Հույս ունեմ, որ կկարողանանք Ռոբերտ Աբաջյանի հերոսությանն արժանի ապրել՝ անկախ նրանից, թե ինչով ենք զբաղվում». Նիկոլ Փաշինյան Մարզեր պետք է փող մտնի, հակառակ պարագայում երկրի ապագան վտանգված է Արփինե Հովհաննիսյան. Հանցավորության աճն ու ոստիկանությունը Նոր մանրամասներ հոկտեմբերի 27-ին նռնակով ՀՀ կառավարության շենք ներխուժման դեպքից «Ահաբեկչությունը հո պոզով-պոչով չի՞ լինում». Վիտալի Բալասանյանը՝ «Սասնա ծռերի» գործողությունների մասին «Նիկոլ՝ վարչապետ»․ «հեղափոխության» ինտելեկտուալ ինքնասպանությունը Կաթողիկոսին պետական պաշտպանություն չտրամադրելը հակապետական որոշում էր Փաշինյանը միջնորդություն է ներկայացրել ՀՀ նախագահին՝ Սիմոն Մարտիրոսյանին և Գոռ Մինասյանին պարգևատրելու համար «Արագաչափերի քանակը կրճատել պետք չի» ԼՀԿ-ի նախընտրական շտաբը կղեկավարի Դավիթ Խաժակյանը Ինչու Նոր Հայաստանում չլինի նոր ստանդարտներով հանք ԲՀԿ-ի կոալիցիոն ախորժակը եւ Կարեն Կարապետյանի «ժառանգություն» վերջնական փլուզումը. մամուլ այսօր (Տեսանյութ) Մեր բախտը նորմալ հակառակորդ ունենալու հարցում չի բերել ու մենք չենք կարողանում հասկանալ, թե թշնամին կոնկրետ ինչ է նախատեսել Ինչպես է Աննա Գրիգորյանը զվարճանում ժամանցային ակումբի զուգարանում (Video) Սամվել Մայրապետյանի փաստաբանը նոր միջնորդություն է ներկայացրել ՀՀ Գլխավոր դատախազին Բաց նամակ Հայկ Մարությանին (ֆոտոշարք, Տեսանյութ) Նիկոլ Փաշինյանն ու Վլադիմիր Պուտինը հեռախոսազրույց են ունեցել. ինչի մասին են զրուցել կողմերը Նախագահն ուղերձ է հղել Լոս Անջելեսում ընթացող միջազգային հայագիտական գիտաժողովի մասնակիցներին Օդի ջերմաստիճանը կնվազի 3-5 աստիճանով «ՀԱՊԿ գլխավոր քարտուղարի պաշտոնը պետք է մերը լինի». Զոհրաբ Մնացականյանի հարցազրույցը ՏԱՍՍ-ին Եթե ՀՅԴ-ն կարող է գրանցված լինել ՀՀ-ում և Արցախում, ապա ինչո՞ւ «Սասնա Ծռեր» կուսակցությունը դա չի կարող անել․ Ալեք Ենիգոմշյան (տեսանյութ) Սամվել Մայրապետյանի գույքի վրա դրված կալանքը ուղղակիորեն ազդում է Հ2 հեռուստաընկերության գործունեության վրա. ՄԻՊ-ը պարզաբանում է պահանջել Շինարարության թույլտվություն՝ առավելագույնը 15 օրում. ինչպե՞ս կառուցել Երևանում Նիկոլ Փաշինյանն այցելել է մարտական հենակետ և հետևել մարտավարական հարձակողական զորավարժությանը (լուսանկարներ) ՄԻՊ արտահերթ զեկույցը՝ Տավուշի մարզի սահմանամերձ գյուղերի գնդակոծության առնչությամբ (տեսանյութ) Արտասովոր դեպք Կոտայքում. Հայտնաբերվել է դի, որի ակնագնդերը, մատների հյուսվածքները բացակայել են Համացանցում տարածվում է ԿԳ նախարարին վերագրվող կիսագրագետ գրառումը. դա՝ Աշոտյանի հետ վեճից հետո (լուսանկար) Արտակարգ դեպք Էջմիածնում. Խմած հորեղբայրը ծեծել է 8 ամսական զարմիկին Բողոքի գործողություն Գյումրիում. ծնողները հրաժարվում են իրենց երեխաներին դպրոց տանել Մարտունիում ՔՊ ակտիվիստները փակել են Երևան-Վարդենիս-Մարտակերտ ճանապարհը Կարծիք էին հայտնում նրանք, ովքեր երեխա ժամանակ «կործանիչ» խաղալիքներ են ունեցել. Արթուր Աղաբեկյան Ադրբեջանին ուզում են դարձնել ՀԱՊԿ- ի անդամ . Իսկ ի՞նչ է մտածում այդ կապակցությամբ Հայաստանի իշխանությունը. Տեսանյութ «Եթե վեհափառն այսօր չի կարողանում ժողովրդի մեջ շրջել, դա իր պրոբլեմն է»». Սասուն Միքայելյան (տեսանյութ) Կարեն Կարապետյանի «ժառանգությունը» վերջնականապես կլուծարվի Աննա Հակոբյանի հիմնադրամին Մոսկվայի հայ համայնքը նվիրաբերել է ավելի քան 40 հազար դոլար (լուսանկար) ՀՀ գլխավոր դատախազի հրամանով ԱԺ արտահերթ ընտրություններում հնարավոր ընտրական իրավախախտումներով զբաղվող աշխատանքային խումբ է ձևավորվել Ստեփանծմինդա – Լարս ճանապարհը փակ է տրանսպորտային բոլոր մեքենաների համար «Հայաստանը չի կարող հակառակվել ՀԱՊԿ-ին Ադրբեջանի անդամակցմանը». Պետդումայի պատգամավոր
Հարցում

Հեղափոխությունից հետո և արտահերթից առաջ

Պետություն ունեցող ազգերը տարբերվում են չունեցողներից:

Պետությունը մարդկանց խումբը դարձնում է ժողովուրդ, հետո՝ ազգ:

Պետությունը խալխից հասարակություն կերտելու միակ գործիքն է:

Պետությունը ազգի կամ ազգերի համախմբման ու ինքնակազմակերպման ամենաբարձր ձևն է: Այլ բան դեռ չի մտածվել:

Ամբոխի բանաձևը. հեղափոխություն հանուն ինքնաստրկացման

Սոկրատից, Պլատոնից ու Արիստոտելից այս կողմ փլիսոփայական միտքը պետության տեսակի, պետություն-հասարակություն, հասարակություն-մարդ, պետություն-մարդ հարաբերությունների մասին վեճից բացի այլ՝ ավելի բարձր մակարդակի վեճ չի ծնել:

Տարբեր ազգեր տարբեր որակի պետություններ են ստեղծել: Եթե որակական ցուցանիշների առումով գնահատենք, թե որ պետությունը ինչ մակարդակի վրա է, ապա կարելի է ասել, որ շատերն այդ առումով դեռ դպրոցահասակ էլ չեն:

Ֆրանսիացի պատմաբան ու սոցիոլոգ Գյուստավ Լը Բոնը ամենաբարձր կարգի էր համարում անգլո-սաքսոնական ժողովուրդների ստեղծած պետությունները: Նրանց հետևում էին կոնտինենտալ Եվրոպայի ու լատինական ժողովուրդների ստեղծածները:

Ըստ Լը Բոնի՝ որքան մեծ է ամբոխի դերակատարումը պետության ստեղծման ու պետական կառավարման գործում, այնքան ցածր է տվյալ պետության որակը և այնքան քաղաքակրթական ցածր աստիճանի վրա է գտնվում տվյալ ժողովուրդը:

Ամբոխը ռացիոնալ մտքի ու փաստարկների փոխարեն գերադասում է մոլորության մեջ ընկնել ու տրվել պատրանքներին, ինչը հուշում է, որ ամբոխի իշխանությունը չի կարող առաջընթաց ապահովել:

Լը Բոնը պնդում էր, որ ամբոխի դոմինանտությունը հետ է շպրտում տվյալ պետությունն ու գցում ժողովրդի որակը: Նա խնդիրը տեսնում էր կրթության ու պատմական անցյալի մեջ: Որքան ցածր է ժողովրդի քաղաքական գիտակցությունը ու որքան արատավոր են անցյալից եկող ավանդույթները, այնքան տառապում է ժողովուրդն ու ծանր գին վճարում: Չեն փրկում անգամ հեղափոխությունները: Ավելին՝ հեղափոխությունները խորացնում են խնդիրները, քանզի ցածր գիտակցությունը և անցյալից եկող ավանդույթներն իրենց մշտապես զգացնել են տալիս:

Լը բոնը համոզված էր, որ ամեն մի ազգի անցյալը կառավարում է ներկան ու կանխորոշում ապագան և ահագին ժամանակ է պետք, որպեսզի տեղի ունենա մոդերնիզացիա: Հեղափոխություններն, ըստ Լը Բոնի, կարճաժամկետում կարող են բերել կտրուկ փոփոխության, բայց հետագայում ամեն ինչ վերադարձնում են ի շրջանս յուր և չեն նպաստում մոդերնիզացիային առնվազն տեսանելի ապագայում:

Ֆրանսիացի գիտնականը պատմահամեմատական մեթոդով ապացուցում էր, որ ամբոխներն իրականում պահպանողական են և դուրս գալով բռնապետության դեմ կերտում են մի նոր՝ շատ ավելի մեծ բռնապետություն և ինքնաստրկացվում:

Մերիտոկրատիա՞, թե՞ օխլոկրատիա

Ամբոխի վրա հիմնված կառավարումը դեռևս հին ժամանակների մտածողներն էին ցածր գնահատում ու մերժում: Օխլոկրատիան՝ ամբոխի կառավարումը, համարվում է ամենացածրակարգ կառավարման համակարգը, որը շատ արագ վերածվում է տիրանիայի՝ բռնապետության:

Օխլոկրատիան կարող է հանգեցնել քաոսի, որը սկզբում կարող է կառավարելի լինել ամբոխի դիրիժորի կողմից, սակայն հետագայում սեփականաշնորհվել այլ դեմագոգների ու պոպուլիստների կողմից և շարժվել ճիշտ հակառակ ուղղությամբ: Ամբոխի համակրանքն ու հակակրանքը կայուն չեն և կարող են ցանկացած պահի ալիքի տակ առնել դրա դիրիժորին ու գտնել նոր կուռքեր:

Առաջադեմ պետություններ ստեղծած ազգերը գնացին ռացիոնալ բյուրոկրատիաներ ստեղծելու ճանապարհով՝ մինչև այդ սովորելով ուրիշների ու սեփական սխալների վրա:

Մաքս Վեբերի փիլիսոփայությունը ժամանակակից Արևմուտքի հիմքն է, իսկ այդ հիմքում հենց ռացիոնալ բյուրոկրատիան է՝ մերիտոկրատիայի, այսինքն՝ արժանավորների սկզբունքով:

Տեղի ունեցած հեղափոխությունները, ռեֆորմացիաները, ռեստավրացիաները, լուսավորչական գործընթացները, պատերազմները, ընտրությունները, տնտեսական հարաբերությունները և այլ գործընթացները կրթել են առաջադեմ ազգերին ու նրանք կարողացել են ժամանակակից պետություններ ստեղծել: Ժամանակակից պետությունները ստեղծվել են փիլիսոփաների ստեղծած աշխարհի ու կուտակած փորձի համադրությամբ:

Հայ ժողովուրդը պետության բացակայության պայմաններում, ցավոք, անմասն է մնացել այդպիսի գործընթացներից և բացակայել է պետությանը վերաբերող շատ կարևոր դասերից: Ու հիմա մենք ստիպված ենք ուրիշների վաղուց անցածը նոր-նոր անցնել, այն էլ՝ ինտերնետային 21-րդ դարում, այն էլ՝ այլոց սխալները կրկնելով: Մինչդեռ հեծանիվ պետք չէ հորինել: Անհրաժեշտ է վերցնել համաշխարհային փորձն ու տեղայնացնել:

Մյուս ազգերից շատերն իրենց կռիվը տվել պրծել են, իսկ մենք նոր-նոր ենք մեր կռիվը տալիս ու դեռ տալու ենք: Ու որպեսզի այդ ընթացքում հարվածներ չստանանք, պետք է ուրիշների սխալների վրա սովորենք և ուրիշների սխալներից հետևություններ անենք:

Որպես ազգ ունենք շատ ազգերի ունեցածից էլ հին անձնագիր, բայց որպես պետական ազգ՝ դեռևս նախադպրոցական տարիքում ենք: Սա ոչ թե պետք է մեզ կոմպլեքսավորի, այլ ստիպի լրջանալ ու մտածելով շարժվել: Խնդիրն այն է, որ մենք շատ հաճախ ոչ միայն չենք ուզում ուրիշների փորձն օգտագործել, այլ նաև տեղյակ չենք այդ փորձին:

Որտե՞ղ ենք մենք

Հայ ժողովուրդը հարյուրամյակներով պետություն չի ունեցել, ինչն իր կնիքն է թողել մեր այսօրվա պետության վրա: Լը Բոնի մոդելով՝ անցյալը տնօրինում է մեր ներկան ու կանխորոշում ապագան:

Եթե կայացած պետություններին համարենք բարձր դասարանցիներ կամ բուհական տարիքի հասածներ, ապա պետք է արձանագրենք, որ ՀՀ-ն դեռևս մանկապարտեզում է: Դրանից վատ զգալ պետք չէ: Պետք է այդ փաստն ընդունել ի գիտություն ու քայլեր անել հասուն տարիքի պետական ազգերին հասնելու համար:

88-ի շարժման արդյունքում մենք վերականգնեցինք մեր երկրի անկախությունը և հայտ ներկայացրեցինք ազգերի բարձրագույն խմբում հայտնվելու համար:

Շարժման էներգետիկան այնքան բարձր էր, որ կարողացանք առաջին անգամ տարածքային պլյուսով պատերազմի արդյունք գրանցել:

Ղարաբաղյան պատերազմը հաղթեցինք, բայց տանուլ տվեցինք պետականաստեղծ աշխատանքում, պարտվեցինք ինքներս մեզ ու ներքին կյանքում դարձանք ամուլ, որովհետև մեր ժողովրդին քաղաքական ու պետական ազգ դարձնելու ֆունկցիան քաղաքական էլիտան (իշխանական ու ընդդիմադիր հատվածները) չիրականացրեց:

#ԽԵԼՔՈՎ

Հայաստանում տեղի ունեցած իշխանափոխությունը կամ ինչպես ընդունված է ասել՝ «թավշյա հեղափոխությունը», շատերի մոտ հույս է արթնացրել, որ նորմալ պետություն կդառնանք:

Ժամանակն, իհարկե, ամեն ինչ ցույց կտա և ամեն ինչ իր տեղը կդնի, ինչպես միշտ, բայց մինչև այդ արժե նկատել, որ մենք այս տարվա ապրիլին այնքան «դուխ» ունեցանք, որպեսզի մերժենք նախկինը, բայց այնքան խելք չունեցանք, որպեսզի նախկինի կրկնությունը կամ դրա տարատեսակը թույլ չտայինք կրկնվելու:

Ամեն մեկն իր «ես»-ը հանձնեց մեկ մարդու ու հիմա հրաշքի է սպասում: Մի՞թե կարելի է այդքան անպատասխանատու լինել: Բայց դե ոչինչ, կմեծանանք, դպրոց կգնանք ու կսովորենք, որ հրաշքները միայն հեքիաթներում են լինում, որ կախարդական փայտիկը միայն բարի փերիի ձեռքում է լինում, որ ստրկության ձևի փոփոխությունից ստրկությունը չի փոխվում, որ մինչև ռացիոնալ-էգոիստական «ես»-ով չառաջնորդվես, հանրային «մենքն» առաջընթաց չի ապրի, որ մինչև պետական ազգ չդառնաս, նորմալ պետություն չես ունենալու և դեռ մի բան էլ կանգնելու ես այն կորցնելու վտանգի առաջ, որ ...

Ոչինչ, ժամանակն իր տեղը կդնի ամեն ինչ ու մենք կսովորենք, որ հեղափոխությունը միգուցե կարելի է անել «դուխով», բայց պետությունը պետք է կառուցել ու զարգացնել ԽԵԼՔՈՎ:

Անդրանիկ Թևանյան

«Պոլիտէկոնոիմիա» հետազոտական ինստիտուտի տնօրեն

7or.am

website by Sargssyan