1USD = 483.5AMD
1EUR = 590.5AMD
1RUB = 8.27AMD
Եւ՛ Հայաստանի զինված ուժերի, և՛ պաշտպանության բանակի կողմից իրավիճակը լիովին վերահսկվում է. Փաշինյան Նիկոլ Փաշինյանը խոսել է սահմանին տիրող իրավիճակի մասին (տեսանյութ) Իլհամ Ալիևի արձագանքը Փաշինյանի հայտարարությանը՝ որդու ծառայության վերաբերյալ Yerevan.Today-ում խուզարկությունների վերաբերյալ կայքի խմբագիրն ասուլիս է հրավիրել (տեսանյութ) Մտածելու ենք՝ քվեարկե՞լ ԱԺ արտահերթ ընտրությունների համար, թե ոչ, եթե կարծում են, որ մարդկանց բերելու են, ԱԺ-ի վրա ճնշում գործադրեն, ասում եմ՝ չե՛ք կարողանալու․ Ն․ Զոհրաբյան ԵՄ դեսպանները մտահոգված են տեղի ունեցող խոսքի և մտքի տեռորով. Նաիրա Զոհրաբյան Ո՞ր քաղաքական ուժին են որոշել աջակցել այս ընտրություններում Ռոբերտ Քոչարյանն ու Սերժ Սարգսյանը Լֆիկ Սամոյի համար աշխատողը այժմ ողջ եռանդով աշխատում է Հայկ Մարությանի օգտին (լուսանկար) Արարատի լանջին խոշոր հրդեհ է բռնկվել (տեսանյութ) Ինչպես թույլ չտալ զանգվածների ամբոխացումը
ԼՐԱՀՈՍ
Եւ՛ Հայաստանի զինված ուժերի, և՛ պաշտպանության բանակի կողմից իրավիճակը լիովին վերահսկվում է. Փաշինյան Նիկոլ Փաշինյանն Արցախում հանդիպել է արջերի (տեսանյութ) Նիկոլ Փաշինյանը խոսել է սահմանին տիրող իրավիճակի մասին (տեսանյութ) Yerevan.Today կայքի հայտարարությունը Հայ-թուրքական սահմանը հատած 16-ամյա Ումութ Ալի Օզմենի հարցով դիմել են Արագած Ախոյանին ԵՊՀ մի խումբ ուսանողներ հյուրընկալվել են Հանրապետության նախագահի նստավայրում Հոկտեմբերից թանկացումների նոր ալիք կլինի 2008 թվականին Հայկ Մարությանը հպարտ էր, որ որդին ծնվել է Սերժ Սարգսյանի երդմնակալության օրը (Լուսանկար) Հալեպի նահանգային խորհրդի կազմում երկու հայ է ընդգրկվել Հայաստանում պապիլոմավիրուսային վարակի դեմ պատվաստված ոչ մի աղջկա մոտ որևէ բարդություն չի գրանցվել. ԱՀԿ և ԱՄՆ մասնագետների գնահատականը ԵԽԽՎ-ին հաղորդվել է Ադրբեջանի կողմից հայկական սահմանների գնդակոծության վերաբերյալ մասին տեղեկատվությունը Կառավարությունը Սերժ Սարգսյանին կներկայացնի առանձնատան վերջնական տարբերակ (տեսանյութ) Պատմությունը եւ արխիվը՝ հնարավորություն են տալիս ձեւակերպել, թե ովքեր ենք մենք. Արմեն Սարգսյան Իլհամ Ալիևի արձագանքը Փաշինյանի հայտարարությանը՝ որդու ծառայության վերաբերյալ ՀՀ երեք նախագահները հրավիրվելու են Անկախության տոնին Yerevan.Today-ում խուզարկությունների վերաբերյալ կայքի խմբագիրն ասուլիս է հրավիրել (տեսանյութ) Ինչպես Մարկո Պոլոն. Արոնյանի կինը հեծանիվով կանցնի Թուրքիայի տարածքով (լուսանկարներ) ՀՀ պաշտպանության նախարարը հանդիպել է FAST հիմնադիր տնօրենի հետ Մխիթար աբբահոր ջահը թող շարունակի լուսավորել հայ ազգի փշոտ և ծաղկուն ճանապարհը. Հռոմի պապը շնորհավորել է Մխիթարյանների միաբանության 300-ամյակը Ինչու՞ է քաղաքական կաթսան շարունակ եռ գալիս (ֆոտոշարք) Մտածելու ենք՝ քվեարկե՞լ ԱԺ արտահերթ ընտրությունների համար, թե ոչ, եթե կարծում են, որ մարդկանց բերելու են, ԱԺ-ի վրա ճնշում գործադրեն, ասում եմ՝ չե՛ք կարողանալու․ Ն․ Զոհրաբյան 2 տարի առաջ հակառակորդի կողմից ծանր վիրավորում ստացած զինծառայողը պարգեւատրվել է Արիության մեդալով ՌԴ ՊՆ-ն ռուսական Իլ-20-ի կործանման մեջ մեղադրում է Իսրայելին (տեսանյութ) ԵՄ դեսպանները մտահոգված են տեղի ունեցող խոսքի և մտքի տեռորով. Նաիրա Զոհրաբյան Ո՞ր քաղաքական ուժին են որոշել աջակցել այս ընտրություններում Ռոբերտ Քոչարյանն ու Սերժ Սարգսյանը Իսրայել-Ադրբեջան տանդեմի սլաքներն ուղղված են ՀՀ-ի ու Իրանի դեմ «Սկսեք հավաքել Ձեր իրերը ԱԺ սենյակներից». Ալեն Սիմոնյան Առաջիկայում պաշտոնին հրաժեշտ կտա ՀՔԾ ղեկավարը, Արայիկ Հարությունյանը «կնշանակվի» ԵՊՀ ռեկտոր, Հովհաննես Հովհաննիսյանը՝ ԿԳ նախարար Կան լիքը մարդիկ, որ միշտ ՀՀԿ-ի «տասովշիկ» են եղել ու հիմա էլ իբր Նիկոլ Փաշինյանի ֆանատն են դարձել Քաղաքապետարանի լրատվական ծառայության պետ Արթուր Գևորգյանին ազատել են կայքում Տարոն Մարգարյանի լուսանկարը չփոխելու համար Թուրքիայի Հաթայ նահանգում բացվել է «Լեռնային Ղարաբաղ» անունով զբոսայգի Հնարավոր է ինչ-որ պահի Փաշինյանը «կատաղի», և նրա թիրախում հայտնվի Գագիկ Ծառուկյանը Լֆիկ Սամոյի համար աշխատողը այժմ ողջ եռանդով աշխատում է Հայկ Մարությանի օգտին (լուսանկար) «Մարտի 1»-ի գործով ներքին զորքերի զինծառայողներին հարցաքննում են՝ շեշտադրելով մեկ հարց Գեւորգ Կոստանյանը՝ նախաքննական գաղտնիքների նկատմամբ «դոստուպ» ունեցող հանձնաժողովի նախագահ Ընտանեկան բռնության 450 ահազանգից 375-ը ամուսնու կողմից կնոջ նկատմամբ են, 25-ը՝ կնոջ կողմից տղամարդու նկատմամբ. Ն. Դուրյան Վանաձորում 26–ամյա վարորդը Mercedes-ով վրաերթի է ենթարկել մանկասայլակում գտնվող 1-ամյա երեխային ՀՀԿ-ական Մուրադ Մուրադյանի փեսային ասել են, որ դիմում գրի, հրաժարվի Արարատի մարզային քննչականի պե­տի պաշտոնից ԵԱՀԿ-ն կանդրադառնա սահմանի վիճակին. արդեն սկսել է քննարկում իրականացնել ՃՏՊ Մարտունի-Գավառ ավտոճանապարհին. մեքենան գլխիվայր շրջվել է Երկրաշարժ Դաստակերտ քաղաքից 3 կմ հյուսիս-արևմուտք Արարատի լանջին խոշոր հրդեհ է բռնկվել (տեսանյութ) Ոստիկանության խոշոր բացահայտումները «թատերական ինստիտուտում» (տեսանյութ) Խմբագրությունում կատարված խուզարկությունը որևէ կերպ առնչություն չի ունեցել իրականացվող լրագրողական գործունեության հետ. ՔԿ Ինչո՞ւ Ադրբեջանը չի բարձրաձայնում Նախիջևանում տիրող իրավիճակի մասին Արման Թաթոյանը` Yerevan.today-ի խմբագրությունում կատարված խուզարկության մասին Հակառակորդի կողմից արձակված կրակոցների արդյունքում Կոթի գյուղում մեկ անձ հրազենային վնասվածք է ստացել. հարուցվել է քրեական գործ Նախարարը մոլորության մեջ է գցել 80 հազար թոշակառուի Ինչի շուրջ են մտքեր փոխանակել վարչապետն ու ԵԱՏՄ պետությունների Կենտրոնական բանկերի նախագահները Ինչպես թույլ չտալ զանգվածների ամբոխացումը Այն՝ ինչ փնտրել է ՀՀ Ոստիկանությունը և ՀՔԾ-ն YerevanToday-ի խմբագրությունում չեն գտել (տեսանյութ) ՀՀ ԱԳՆ-ն դիմել է Կասպրշիկի գրասենյակին Ադրբեջանի կողմից զինադադարի համաձայնագրերի կոպտագույն խախտումների վերաբերյալ Նախկին աղբանոցն այժմ նոր անուն ունի՝ «Չրի տուն» (տեսանյութ) Թե՛ Հայաստանը, թե՛ Արցախն ունակ են պաշտպանվելու, բայց սա մեր նպատակը չէ. Զոհրաբ Մնացականյան (տեսանյութ) Մասիսի քաղաքապետը ազատ է արձակվել. պաշտպան Արցախի հարցում այժմ կարևորագույն խնդիրը անվտանգության և կարգավիճակի ապահովումն է. Զոհրաբ Մնացականյանն Արցախում է Հանքավայրերը ամբողջ աշխարհում գտնվում են բնակավայրերի և անգամ հանգստյան գոտիների կողքին (լուսանկարներ) Հայկ Մարությանը պատասխանում է Նաիրա Զոհրաբյանին Եթե Ալեքսիս դե Տոկվիլն ապրեր այսօր Հայաստանում, ապա նա կհռչակվեր «սև» և «հակահեղափոխական» ՀՀ գլխավոր դատախազությունում քրգործ է հարուցվել ՀՀ ԲՆ ջրային ռեսուրսների կառավարման գործակալությունում առերևույթ կոռուպցիոն չարաշահումների դեպքի առթիվ Նաիրա Զոհրաբյանի դեմ ուղղված գործողությունները իրականացնում են նախարարությունների աշխատակիցներ (տեսանյութ) Ոստիկանության և ՀՔԾ աշխատակիցները խուզարկություն են անցկացնում «Yerevan.today»-ի խմբագրությունում` ուղիղ ՀՀ քննչական կոմիտեն հայտարարություն է տարածել Ավտոպահեստամասերի հարևանությամբ գտնվող դաշտում ծառից կախված հայտնաբերվել է 28-ամյա երիտասարդի դի ՀՀ ԶՈւ-ի կողմից Թուրքիայի տարածքում կիրականացվեն հայտարարված վայրերի տեսչական ստուգումներ Երևանի քաղաքապետի թեկնածու Հայկ Մարությանի չեխական անշարժ գույքը (լուսանկար) Մինչ Հայաստանում բաժանում են սևերի և սպիտակների, Ադրբեջանն ու Թուրքան միավորվում են պանթուրքիզմի շուրջ. Էդուարդ Շարմազանով Կլի՞նի արդյոք Փաշինյանի պատասխանը Նաիրա Զոհրաբյանի մեղադրանքներին Հայաստանի և Արցախի ԱԳՆ ղեկավարները մտքեր փոխանակեցին Լեռնային Ղարաբաղի հիմնախնդրի խաղաղ հանգուցալուծման գործընթացին առնչվող մի շարք հարցերի վերաբերյալ Ալեքսանդր Սարգսյանը պատասխանել է Նիկոլ Փաշինյանին Ադրբեջանը գնդակոծել է Հայաստանի տարածքը Նախիջևանի կողմից Նաիրա Զոհրաբյանը բաց պատերազմ հայտարարեց Նիկոլ Փաշինյանին (Տեսանյութ) Ոչինչ դեռ չի փոխվել Պայթյուն բնակելի շենքում. փրկարարներն շենքից տարհանել են մոտ 30 բնակիչ. ռումբ է հայտնաբերվել ՃՏՊ Ապարան - Քուչակ ավտոճանապարհին. վարորդը տեղում մահացել է «Քաղաքացիական պայմանագրի» մամուլի խոսնակը քաղաքակիրթ դիսկուրսը շփոթել է քուչի լեզվի հետ. ԲՀԿ մամուլի խոսնակ Տունն ամբողջությամբ այրվել է Սյունիքի մարզում Ադրբեջանի նոր ռազմավարությունը. ՀՀ-Արցախը «պաշարված ամրոց» Հրապարակվել է Նիկոլ Փաշինյանի ամողջական հարցազրույցը ֆրանսիական Le Monde օրաթերթին Օդի ջերմաստիճանը սեպտեմբերի 16-19-ն աստիճանաբար կնվազի 3-5 աստիճանով
Հարցում

Վարչապետն ու պետությունը

Հոդվածաշարը տպագրվում է «Այլընտրանքային նախագծեր խմբի»՝ «Հայաստան 2018-2022» ծրագրի շրջանակներում

«Հայաստան 2018-2022» փուլի առանցքային դերակատարն ապագա վարչապետն է:
Հայաստանն ապրիլից թևակոխելու է զարգացման նոր փուլ, ու թեև փոխվելու է երկրի կառավարման ձևը, ակնհայտ է, որ առնվազն 2018-2022 ժամանակահատվածում, երկրի առանցքային դերակատարը կրկին լինելու է Սերժ Սարգսյանը՝ ապագա վարչապետի պաշտոնում։ Լայն լիազորությունների, նոր սահմանադրության և երկրում հակասական իրողությունների պարագայում ապագա վարչապետի և կառավարության գործունեության հնարավոր սցենարները շատ չեն։

Հետապրիլյան նոր իրականությունը

Նոր սահմանադրությամբ Հայաստանում ապրիլից պետական կառավարման համակարգում շատ բաներ նորություն են լինելու. չկան նախադեպեր, չկան պատրաստի դեղատոմսեր։ Հնարավոր չէ հաշվարկել բոլոր ռիսկերը։ Մինչև կառավարման բոլոր օղակները հարմարվեն նոր իրականությանը, անցնեն ադապտացիոն փուլը, պահանջվելու է որոշակի ժամանակ։ Գուցե շատ, գուցե՝ քիչ։ Բայց դա շատ կարևոր ժամանակահատված է լինելու։

Ապագա վարչապետի հիմնական խնդիրները

Հաշվի առնելով պետության տնտեսական խնդիրները, Ադրբեջանի գործոնը և այլ մարտահրավերներ՝ մեր երկրի համար կենսական խնդիր է պետական համակարգի և հանրային կյանքի բնականոն ընթացքի ապահովումը։ Այդ նոր, ադապտացիոն փուլը հնարավորինս պետք է կրճատվի։ Հայաստանն այն վիճակում չէ, որ իրեն թույլ տա նման շռայլություն։ Սա, մեծ հաշվով, ապագա վարչապետի ամենաառաջին խնդիրն է լինելու։

Մեր երկրի պետական համակարգը վտանգավորության չափ իներտ, դանդաղ և պատասխանատվությունից մշտապես խուսափող համակարգ է։ Կառավարման անցումային փուլը նրա համար ամենապարարտ հողն է՝ գլուխ պահելու և չաշխատելու կոնտեքստում։ Սա լուրջ խնդիր է և լուրջ խնդիրների առաջ կարող է կանգնեցնել երկիրը: Իսկ լուծման բանալին ակնհայտ չէ։

Խորհրդարանական կառավարումն՝ իր բոլոր դրական և բացասական կողմերով, ունի մեկ առանձնահատկություն՝ այն իր կենտրոնաձիգությամբ, կառավարելիության իր ռեսուրսով էապես զիջում է նախագահական կառավարմանը։ Զարգացած քաղաքացիական հասարակության և կայացած քաղաքական ինստիտուտների պարագայում սա լավ է։ Իսկ երբ չկա այդ ամենը, իսկ մենք գիտենք, որ այդ ամենը Հայաստանում այսօր բացակայում է, ապա այս կառավարման ձևի մեջ հնարավոր վտանգներ են պարունակվում։

Ապրիլից սկսած և այդպես շարունակ՝ Հայաստանը մտնում է որոշակի անորոշությունների և տուրբուլենտության փուլ։ Այսօր դա քչերն են հասկանում, շատերի համար ոչինչ չի փոխվում, բայց ամսեամիս այս նոր մթնոլորտն իրեն զգացնել է տալու։ Սա նշանակում է՝ կենտրոնախույս տրամադրությունների ուժեղացում, սա նշանակում է ազդեցության նոր բևեռների ձևավորում և ուժեղացում։ Առաջին հայացքից՝ այստեղ վատ բան չկա, և դա է խորհրդարանական կառավարման մոդելի էությունը։ Վտանգը հետևյալի մեջ է՝ Հայաստանում չկա կայացած միջին խավը, նրա տեսակարար կշիռը երկրում անչափ փոքր է, պետական և հասարակական ինստիտուտները ֆորմալ են գործում, երկրում գրեթե վերացած է քաղաքական դաշտը։ Այս պայմաններում՝ կենտրոնախույս տրամադրությունների հնարավոր ուժեղացման դեպքում, կարող է ուժեղանալ ոչ թե հասարակությունը՝ ի դեմս հասարակական-քաղաքական լայն շրջանակների, այլ՝ ֆինանսական մեծ ռեսուրսներ ունեցող շրջանակները, հրոսակախմբեր ունեցողները, խմբերը, որոնք ի վիճակի են «գնել» մարդ, պատգամավոր, կուսակցություն, նախարար, լրատվամիջոց՝ ինչպես համապետական, այնպես էլ ռեգիոնալ մակարդակով։ Այս ամենի վտանգավորությունը բացատրելու անհրաժեշտություն, վստահ եմ, չկա։

Ըստ այդմ՝ ապրիլից ապագա վարչապետի մյուս կարևորագույն խնդիրը երկրում կառավարելի վիճակ, քաղաքական և քաղաքացիական համակարգերով պետության կենսագործունեության ապահովումն է։ Միանգամից ասենք՝ սա չափազանց բարդ խնդիր է, և արդեն հին մեթոդներով ուղղակի անհնար է լինելու։ Սա նոր իրավիճակ է, սրա համար անհրաժեշտ է լրիվ այլ մոտեցում, այլ գործիքներ։ Կարևոր է նաև ժամանակը՝ չի կարելի պահը բաց թողնել։

Ապագա վարչապետի երրորդ խնդիրը որոշ իմաստով ածանցվում է նախորդից։ Հիմա բոլորը խոսում են անհրաժեշտ փոփոխություններից, և դա ճիշտ է, սակայն առարկայորեն ի՞նչ են հասկանում դրա տակ՝ ոչ ոք չի մանրամասնում: Իսկ ո՞վ է ասել, որ ցանկացած տիպի փոփոխությունը միշտ դեպի լավն է լինում։ Բոլո՞ր փոփոխություններն են արդյոք լավը։

Այնուամենայնիվ, ակնհայտ է նաև, որ փոփոխությունների ուշացումը կարող է ճակատագրական հետևանքներ ունենալ երկրի համար: Պետությունը կմտնի խորը լճացման փուլ։ Կշարունակվի երկրի դատարկումը։ Մյուս կողմից՝ հապճեպ և լավ չհաշվարկված փոփոխությունների գնալու պարագայում, մեծ է ավելի վատ վիճակում հայտնվելու հավանականությունը։

Ո՞րն է ելքը։

Ըստ նոր սահմանադրության՝ ՀՀ նախագահի դերն արարողակարգային և ներկայացուցչական է, առաջին փոխվարչապետն ու երկու փոխվարչապետներն օբյեկտիվորեն զբաղված են լինելու պետության ընթացիկ, ամենօրյա կառավարման խնդիրներով։

Ապագա վարչապետը ստիպված է լինելու կենտրոնանալ մեր նշած երկու հիմնական խնդիրների վրա, այն է՝ թույլ չտալ համակարգի խափանում և ապահովել պետության բնականոն կենսագործունեությունը: Եթե սրան էլ գումարենք ղարաբաղյան բանակցություններն ու անվտանգության խնդիրների լուծումը, ապա հասկանալի կդառնա, որ հեռանկարային, խորքային փոփոխություններ գեներացնելու ժամանակ և մեխանիզմ չի լինելու, և փոփոխությունների պահանջը մնալու է օդում կախված։ Սա կբերի համատարած, բոլոր կողմերից հնչող, բայց՝ անորոշ փոփոխությունների պահանջի մեծացմանը, ինչը մեծացնելու է ներհասարակական լարվածությունը, մյուս կողմից՝ իշխանության վերնախավում ձևավորվելու է մթնոլորտ, թե՝ դեռ ժամանակը չէ, էլի սպասենք։ Սա վտանգավոր կոնֆլիկտ է։ Արդյո՞ք սա նշանակում է, որ իրական փոփոխություններն անհնար են։

Պատասխանը հետևյալ երկու հարցի մեջ է. ա/ի՞նչ է փոփոխությունը և բ/ումի՞ց ակնկալել ոլորտային փոփոխությունների մոդելների առաջարկներ, ումի՞ց ակնկալել նոր ծրագրեր, նոր գաղափարներ։

Առաջին հարցի պատասխանը հստակ է՝ ցանկացած փոփոխություն պետք է ունենա հստակ բովանդակություն, ժամանակացույց, մեխանիզմ։ Եթե սրանք չկան, ցանկացած փոփոխության պահանջ՝ դատարկախոսություն է։

Երկրորդ հարցի պատասխանը նույնպես առարկայական է։ Մեր այս շարքի նախորդ հրապարակման մեջ նշել էինք, որ պետության համար շատ լավ կլիներ, եթե սահմանադրական փոքր լիազորություններ ունեցող 4-րդ նախագահը երկրի գործադիր իշխանությանն ու հանրությանը ներկայացներ տարբեր ոլորտների խորքային բարեփոխումների տեսլականներ։ Միայն այդ կերպ նա կարող էր ձեռք բերել իրական ֆունկցիոնալ նշանակություն։ Այդ դեպքում ապագա ՀՀ նախագահն ստանում է նոր և կարևոր դերակատարում՝ նա լինում է կարևորագույն օղակ՝ փոփոխությունների ծրագրեր առաջարկող՝ առանց կիրառման լիազորությունների։ Վարչապետն այսպիսով կարող է, մշտապես համադրելով կայունություն ապահովելու և փոփոխություններ իրականացնելու խնդիրները, բալանսավորել փոփոխությունների ծավալները, որակները, հերթականությունը և հանձնարարել դրանց մեկնարկը և կառավարելի ընթացքն իր կառավարությանը։ Այստեղ, իհարկե, կա մեծ հարցական՝ 4-րդ նախագահն իր մեջ ունենալու՞ է նման ցանկություն, առաքելություն։

Փոփոխության ծրագրերի, նախագծերի հաջորդ աղբյուրն այն համակարգն է, որը կարող է ստեղծել ապագա վարչապետը։ Սա բազմաթիվ երկրներում ընդունված մեխանիզմ է. ստեղծվում են երկրի ղեկավարի հետ ուղիղ աշխատող համակարգեր, որոնք գեներացնում են գաղափարներ, որոնք հասարակության հետ խոսում են ավելի ընկալելի, ոչպաշտոնական, ոչբյուրոկրատական լեզվով, և իրական լիազորությունների տիրապետող իշխանությանն անընդհատ ներկայացնում առաջարկներ, լուծումներ։

Եվ վերջապես՝ երկրի համար անհրաժեշտ փոփոխությունների պահանջը չի կարող շրջանցել իշխող ուժին՝ ՀՀԿ-ին։ Իշխանության կուսակցության պլանավորված բարեփոխումը, այդ թվում՝ նոր դեմքերի և նոր արժեքների ներգրավմամբ, այսօր բխում է պետության շահերից։

Վահե Հովհաննիսյան

«Այլընտրանքային նախագծեր խումբ»

website by Sargssyan