1USD = 486AMD
1EUR = 521AMD
1RUB = 8.18AMD
Ռուսաստանը նոր ռազմատեխնիկա է մատակարարել Ադրբեջանին (ֆոտոշարք) Ներթափանցման փորձը կանխելու ժամանակ ՊԲ-ն կորուստներ չի ունեցել Զինծառայողներից մեկի վիճակը գնահատվում է ծանր, տեղափոխվում է Երևան ՊՆ պետհամարանիշով ավտոմեքենան սահել է ձորը. կա 14 վիրավոր , 7-ի վիճակը ծանր է (ֆոտոշարք) Հայաստանի դեմ վաղուց պետք է պատժամիջոցներ կիրառվեին. Իլհամ Ալիև (լուսանկարներ) Կարեն Կարապետյան. Մենք հայտարարել ենք, որ հստակ գիտենք, թե ինչն է պետք փոխել, մանրամասն, ըստ ոլորտների (Տեսանյութ) Թելման Իսմաիլովից խլել են հայազգի գործարարից գնված առևտրի կենտրոնը (տեսանյութ) Հակառակորդը ձեռնարկել է դիվերսիոն ներթափանցման փորձ և կորուստներ գրանցել (լուսանկարներ) ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների հայտարարության մեջ արտացոլված է նաև ռուսաստանյան կողմի դիրքորոշումը. Մ. Զախարովա (տեսանյութ) ՀՀ Կառավարության 2017-2022 թթ. ծրագիրն ընդունվեց
ԼՐԱՀՈՍ
Washington Post. «Թուրքիան մոտ է Շանհայի համագործակցության կազմակերպության անդամակցությանը» Արդյո՞ք Թրամփը կլինի Ուրգանթի և Քոլբերթի խոսակցության թեման (լուսանկար) Գառնի գյուղի սկզբնամասում տեղի է ունեցել ՃՏՊ. կան տուժածներ Ռուսաստանը նոր ռազմատեխնիկա է մատակարարել Ադրբեջանին (ֆոտոշարք) Հրաչյա Հարությունյանի արտահանձնման որոշումը կա Ներթափանցման փորձը կանխելու ժամանակ ՊԲ-ն կորուստներ չի ունեցել Օդի ջերմաստիճանն աստիճանաբար կբարձրանա 5-6 աստիճանով ԼՂ հարցում Թուրքիան ու Ադրբեջանը հանդես են գալիս միասնական դիրքորոշմամբ. Էրդողան Ճանապարհային ոստիկանությունը զգուշացնում է. անընթեռնելի համարանիշներով ավտոմեքենաների «հնարամիտ» վարորդները կհայտնաբերվեն և կպատժվեն (տեսանյութ) Այսօրվանից անցնում ենք բուն ամառային ռեժիմի Ստեղծվել է Հայաստանի ավելի քան 50 զբոսաշրջային վայրերի նկարահանումներով 15 ժամանոց կադրերի հավաքածու. վարչապետ (տեսանյութ) Էրդողան. «Մենք թույլ չենք տա, որ Սիրիայի հյուսիսում որևէ պետություն ստեղծվի» Զինծառայողներից մեկի վիճակը գնահատվում է ծանր, տեղափոխվում է Երևան ՊՆ պետհամարանիշով ավտոմեքենան սահել է ձորը. կա 14 վիրավոր , 7-ի վիճակը ծանր է (ֆոտոշարք) Այնպիսի գին են ասում, որ անգամ Victoria’s Secret-ի աղջիկներն այդպիսի գին չեն ասում Բա՛, այսպես պետք է փոխել աշխարհը, թե չէ Թրամփ-Մրամփ, Մակրոն-Մերկել Ողբերգական դեպք Երևանում. բարձրահարկ շենքերի արանքում հայտնաբերվել է 65-ամյա կնոջ դի Ինչո՞ւ Սամվել Նիկոյանը խաչակնքվեց Փաշինյանի ելույթից առաջ Մեծ, ճոխ հարսանիք է սպասվում. քավորը Բակո Սահակյանն է Երևանը 195-րդն է աշխարհի 209 ամենաթանկ քաղաքների շարքում ԱԺ-ի գողտրիկ անկյունում Ալիկ Սարգսյանն ու Ֆելիքս Ցոլակյանը երկսենյականոց աշխատասենյակներ են ստացել Վանաձորի ԲԿ-ի ծննդատանը ծնվել են այս հաստատու­թյան համար աննախադեպ թվով երեխաներ Ստեփանծմինդա-Լարս ավտոճանապարհը բաց է բոլոր տեսակի տրանսպորտային միջոցների համար Միլիոնատեր օֆշորիստը՝ առանց մեքենայի. Միհրան Պողոսյանի «անհավանական» ունեցվածքը Բաքվի բռնապետի քարոզչամեքենան, միևնույն է, գավառական «ակումբի» մակարդակի է մնում Սոֆի Մխեյան. «Խաղաղ գիշեր» (Լուսանկարներ) Քիմ Քարդաշյանի թողարկած կոսմետիկան մեկ օրում 14 միլիոն դոլարի վաճառք է գրանցել (Տեսանյութ) Գայանե Ասլամազյանի ամուսինը մի նոր ռոմանտիկ լուսանկար է հրապարակել Օրվա կադրը՝Տաքսի Հոպա՞ր Ավտոբուսում ուղևորուհու պայուսակից դրամապանակ գողացողը հայտնաբերվեց Երկրի պատմությունն ուսումնասիրելով՝ մեծագույն հարգանք է առաջանում հայ ժողովրդի նկատմամբ. դեսպան ՃՈ խախտումներից ստացվող միջոցներն ուղղվում են զոհված ազատամարտիկների և զինծառայողների ընտանիքների բնակարանային խնդիրների լուծմանը Հայաստանի դեմ վաղուց պետք է պատժամիջոցներ կիրառվեին. Իլհամ Ալիև (լուսանկարներ) Ծոցի երկրների պահանջի ցուցակը Կատարից. փակել թուրքական ռազմաբազան «Երկիր Ծիրանի»-ի երկու անդամները հրաժարվել են կատարել ստանձնած պարտականությունները Վախճանվել է կինոռեժիսոր Ռուբեն Գևորգյանցը Գևորգ Կոստանյանը վերահաստատում է «Սասնա ծռեր»-ի վերաբերյալ իր հայտարարությունը Ջոննի Դեպը Թրամփի մահվան մասին Սպասվում է առանց տեղումների եղանակ Կապանում տեղի է ունեցել սողանք 1.5 մ խորությամբ Հարուցվել է քրեական գործ` բնակատեղի-դամբարանադաշտի հուշարձանի տարածքում դամբարանները թալանելու դեպքի առթիվ Տարոն Մարգարյանը 4.7 միլիարդ դրամի նվեր է մատուցում «Սպայկա» և «Արմսանպրոդակտ» ՍՊԸ-ներին Կառավարության օժանդակությամբ Մերձավան համայնքում կստեղծվեն ինտենսիվ այգիների տնկարաններ Կարեն Կարապետյան. Մենք հայտարարել ենք, որ հստակ գիտենք, թե ինչն է պետք փոխել, մանրամասն, ըստ ոլորտների (Տեսանյութ) Մայրության նպաստ նշանակելու օրենքում կառավարությունը նոր հստակեցումներ է կատարում Տարհանված բնակիչների վերադարձը ճիշտ չէ. նախարար (տեսանյութ) Մեր աշխատանքը ռեստարտ ենք տալիս, աշխատում ենք նույն ռեժիմով. վարչապետ Մարիա Զախարովան երգ է գրել Նարգիզ Զակիրովայի համար (տեսանյութ) Ազգային ժողովը հուլիսի 4-ին արտահերթ նիստ կգումարի ՃՏՊ Երևան-Երասխ ավտոճանապարհին. կա տուժած Իսրայելը բողոքում է ՀՀ-ում «կրթություն ստացած» բժիշկներից. ՀՀ ԿԳՆ-ն պատասխանում է ԵԱՀԿ-ն պլանային դիտարկում է անցկացրել Մարտակերտի շրջանի Թալիշ գյուղից դեպի հյուսիս-արևմուտք Թելման Իսմաիլովից խլել են հայազգի գործարարից գնված առևտրի կենտրոնը (տեսանյութ) Ստեփանծմինդա-Լարս ավտոճանապարհը բաց է բոլոր տեսակի տրանսպորտային միջոցների համար Հունաստանը դատապարտել է Ստամբուլի Սբ. Սոֆիա տաճարում մահմեդական արարողության անցկացումը Գյուղացիները ծեծել են ծիրան մթերողներին. պահանջում են չխաբել Ռուսաստանում արգելափակվել է «Google»-ը Ինչպես են հավի դոշը պատրաստում Իտալիայում, Ռուսաստանում, Չինաստանում և Մեքսիկայում (տեսանյութ) Եթե չասեին..., կմտածեի սրբապատկեր է (լուսանկար) Սիմոն Մարտիրոսյանը՝ աշխարհի երիտասարդական առաջնության չեմպիոն (լուսանկար) Հրապարակվել են ՌԴ ծովուժի հարվածները ԻՊ դիրքերի ուղղությամբ Սիրիայում (տեսանյութ) ՃՏՊ Տաշիր քաղաքում. «ՈՒԱԶ»-ը բախվել է «BMW»-ին. կան տուժածներ Իտալացի հայտնի գրող և սցենարիստ Տոնինո Գուերրան Հայաստանի ու հայերի մասին (տեսանյութ) Ադրբեջանում դատի են տվել ապրիլին զոհված զինվորին Գարիկ Մարտիրոսյանը կնոջ հետ հին հայկական պար պարելիս (տեսանյութ) Այն բանից հետո, երբ Սերժ Սարգսյանը սպանեց քաղաքականությունը՝ Հայաստանում դադարեցին ի հայտ գալ քաղաքացիական շարժումները Ի՞նչ ձեռքբերումներ է ունեցել Հայաստանը Սերժ Սարգսյանի միանձնյա կառավարման տարիներին Դատական համակարգում լուրջ սկանդալ է հասունանում. ամբաստանյալները կալանավորվելու փո­խարեն մնացել են ազատության մեջ Շարմազանովի՝ «անկախ վարչապետի անձից գործ կունենաք Սերժ Սարգսյանի հետ» արտահայտությունը դժգոհություն է առաջացրել ՀՀ-ում ԱԺ-ում ֆուրշետով նշեցին կառավարության ծրագրի ընդունումը Արտակարգ իրավիճակ Արթիկում. տարհանվել են թվով 20 բնակիչ Հաշմանդամություն ունեցողները հայտնվել են անելանելի վիճակում Արմեն Աշոտյանը գումարի կարիք ունի՞. 36 միլիոն դրամի վարկ է վերցրել Ավետ Բարսեղյանի կինը սիրառատ լուսանկար է հրապարակել ամուսնու հետ (Photo) ԵՄ-ն «անկենսունակ» է համարում ԼՂ հարցում առկա ստատուս քվոն ԱՄՆ-ը դեմ է եղել Իրանի մասնակցությանը Անբարի ազատագրման գործում՝ չիմանալով այդ վայրի պատմությունը Հակառակորդը ձեռնարկել է դիվերսիոն ներթափանցման փորձ և կորուստներ գրանցել (լուսանկարներ) Սկանդալային Գայանա Բաղդասարյանի նոր էրոտիկ տեսանյութերը Խայտառակ իրավիճակ երթուղայինում. հարբած կինն ու նրա ամուսինը ծեծկռտուք են սարքել (Տեսանյութ) Ո՞վ էր հայերեն խոսող ադրբեջանցին, որ հարցաքննում էր գերուն.

Մարտակերտ. անվարժ ձեռագրով զինվորները

Լուսինե Հովհաննիսյան

Աղբյուր՝ «Հետք»


Հունիս: Մարտակերտ: Զորամաս: Դիրքեր: Հերթափոխի օր էր: Կրակում էին: Սովորաբար, հերթափոխի օրերին կրակում են, որովհետև տեխնիկայի, զինուժի տեղաշարժ կա:

Բանակում հարցազրույցի ժանրն, ըստ իս, երկկողմանի արհեստական է: Բարձրաստիճան զինվորականը չի անկեղծանալու լրագրողի առաջ, իսկ լրագրողն այս մասին գիտի, ու ձայնագրիչով զրույցն ընդամենը արարողակարգ է լինելու, բայց՝ ոչ զրույց կամ պատմություն իրականության մասին: Ձայնագրիչ չկար: Հարցազրույց՝ նույնպես: Հրամանատարի տեղակալ, հրետանու պետ Նորայր Ասլանյանը, մեղմ ասած, մեծ համակրանք չուներ լրագրողների հանդեպ և գտնում էր, որ մեր լրագրողներն իրենց մարտը տանուլ են տվել հակառակորդի լրագրողներին: Ես համաձայն չեղա նրա հետ, բացատրեցի՝ ինչու, և չընդունեցի, որ հակառակորդ կողմի լրագրողական ավանդույթը որևէ առնչություն ունի լրագրության հետ: Դժվար է հակաճառել զինվորականին, մանավանդ՝ բարձրաստիճան, բայց Նորայր Ասլանյանի մեջ ոչ հաճախ հանդիպող, ընդգծված բարեկրթություն կար, ու ես իրեն համարձակվեցի ասել, որ բանակային լրագրության պատկերը պայմանավորված է նրանով, թե ինչ չափանիշերով են զինվորականներն առաջնորդվում՝ում, ինչպես, ինչքան հնարավորություն տալ բանակի հարցերի մասին գրելու: Լրագրողը չի հավակնում ռազմական թեմաներին իրազեկ լինելու, լրագրողը հավակնում է կամ պետք է հավակնի խնդիրների մասին խոսելու հնարավորությանը, և այս դեպքում միայն կկոտրվի անմիջապես բացասականն արձանագրելու լրագրողական բնազդն ու կսկսի աշխատել մտածելու ընդունակությունը: Բայց…

Այստեղ մենք համակարծիք էինք, որ ինչպես բանակում, այնպես էլ մեր ոլորտում կրթվելու մեծ կարիք կա, որից հետո նոր կարելի է երազել պրոֆեսիոնալիզմի մասին: Մեր անհամաձայնությունն ու լրագրության մասին ունեցած հակադիր պատկերացոմները, նաև լրագրողների հանդեպ թերահավատ վերաբերմունքը չխանգարեցին ինձ մեծ համակրանք ու հարգանք ունենալ Նորայր Ասլանյանի հանդեպ:

Հրամանատարի տեղակալ, հրետանու պետ Նորայր Ասլանյանը հրաժարվեց խոսել ապրիլյան օրերի իր հերոսության մասին, չընդունեց «հերոսություն» բառն ու հակիրճ փոխարինեց «պարտականություն» բառով: Չուզեց խոսել «Մարտական խաչի» մասին, որով պարգևատրվել է ապրիլյան դեպքերից հետո:

Չուզեց խոսել:

Փոխարենն իր մեքենայով մեզ ուղեկցեց դիրքեր:

Նորայր Ասլանյանը ցույց տվեց իրականը: Միակ բանը, որից սիրով խոսեց՝ ապրիլին դիրքը հետ վերցրած Էդիկ Մալոյանն էր: Նրա մասին Նորայր Ասլանյանը խոսեց ուրախությամբ, իրոք, ուրախությամբ: Կանչեց Մալոյանին ու ասաց, որ հերոսը նա է, ինքն է վտանգել կյանքը, ինքն է հետ վերցրել գրաված դիրքը. «Մալոյանը, գիտե՞ք, որ գումարտակի հրամանատարն է. Ուրֆանյան, Աբաջյան, Սլոյան, Անդրանիկ Զոհրաբյան… Ինքը հետ վերցրեց տղաների պահած դիրքը…»:

Ապրիլին նրանց անունները, թեև նկարով, կենսագրությամբ, մանրամասներով հասան մեզ, բայց իրենք մնացին անիրական մի բան: Տասնինը տարեկան տղան ինքն իրեն պայթեցնում է հակառակորդի` արդեն դիրք հասած զինվորների հետ, որովհետև այլ ելք չի տեսնում, մյուսը հրամանատարին մենակ չի թողնում, հրամանատարին, ով զոհվում է իր զինվորների հետ: Իսկ հիմա դիրքերում, որ ցույց են տալիս այդ տեղերը, ոնց որ նոր-նոր իրական են դառնում իրենք:

Դիրքը պահելու համար…դիրքը հետ վերցնողը….դիրքերը հանձնողի…

Նայում ես՝գորշ հողի կտոր է. անշուք, անտեսք, խիստ, փոշոտ, անբույս, անտերև, զինվորական տարածք՝ առանց որևէ հմայքի …մտածում ես` ինչ է կատարվում տղաների մեջ, որ էս փոշեթաթախ տարածությունը դառնում է գերնպատակ, ու տասնինը տարեկան տղան մինչև վերջ, մինչև իրական, զարհուրելի վերջ` պահում է այն:

Դիրքը հետ վերցրած Էդիկ Մալոյանը հունահռոմեական ըմբշամարտի չեմպիոնի տեսք ունի՝ ուժեղ, մի տեսակ անհաղթելի: Մտածում ես՝ ձեռնամարտ լիներ՝ բոլորին կհաղթեր: Բայց արդեն ձեռնամարտի կռիվ չէ, արդեն զինվորի կռիվ էլ չէ: Բարձրագույն տեխնոլոգիաներով պատերազմ է: Դիրքերում առաջվա պատկերը չէ՝ գիշերային տեսանելիության ու ջերմատեսիլ սարքեր են: Մնում է ուղղակի կաշվից դուրս գալ, որ պատերազմ չլինի:

Էդիկ Մալոյանը հրետանու պետի նման սակավախոս է: Հարցնում եմ իրենց կյանքից՝ բան չի ասում, սկսում եմ մանր կենցաղային հարցեր տալ՝ պատմում է, չի բողոքում, բայց հասկանում եմ, որ շատ բարդ է: Հարցնում եմ ուրախություններից՝ համարյա չկան, նշում է միակ ուրախությունը, ասում է՝ եթե ողջ ենք մնում, իրար գրկում ենք ու ուրախ ենք լինում: Հարցնում եմ ընտանքիների սոցիալական ապահովությունից՝ լռություն է, ասում է, դուք ինքներդ կարող եք գտնել ձեր հարցերի պատասխանները, ինքներդ գտեք, ես բան չեմ ասելու: Չգիտեմ` իմ պրոֆեսիոնալիզմն էր թերի, թե Մալոյանն էր շատ պինդ ու հաստատակամ, որ ոչ մի բան չասաց, բայց արդյունքում ստացվեց, որ «Մենք կյանքից հոգնել էինք, սակայն հավաքվելիս խոսում էինք կյանքի հրաշքների մասին»:

Ինչպես ինձ խորհուրդ տվեց Մալոյանը, ինքս գտա, համեմատեցի, տեսա: Շարքային դատախազը, որի կյանքը երբևէ վտանգի չի ենթարկվում՝ չհաշված հիպերտոնիան կամ սրտի անբավարարությունը, ինչպես դա պատահում է միջին վիճակագրական մարդու կյանքում՝ ստանում է 600 հազար դրամ աշխատավարձ: Դատախազը, որի կացութաձևը ընդունված է համարել ամենաբարեկեցիկներից: ԱԺ պատգամավորները, որոնց հիմնական մասի ծանրաբեռնվածությունը երանելի ծանրաբեռնվածություն է, որոնց կյանքին ոչ մի վտանգ չի սպառնում, եթե միմյանց չեն ոչնչացնում փողային հաշվեհարդարների ժամանակ, ստանում են 661 հազար 400 դրամ: Հանձնաժողովների նախագահները` 793 հազար 680 դրամ:

Մարդիկ, որոնք ապրում են կյանքի ու մահվան սահմանագծում, ստանում են նշված թվերի կեսից էլ քիչը: Որտե՞ղ է մեռել տրամաբանությունը: Ինչու՞ է ողջ սպայի աշխատավարձն ավելի քիչ, քան, զոհվելու դեպքում, նրա ընտանիքին հասանելիք գումարը: Սպան պիտի շահագրգռված լինի ապրե՞լ, թե՝ մեռնել, որ ապահով ապրի ընտանիքը, որին կենդանության օրոք շատ քիչ է կարողանում տեսնել:

Իսկ Երևանում համոզված են, որ Ղարաբաղում լավ են ապրում, ու դա Հայաստանի հաշվին է, Ղարաբաղում համոզված են, որ Հայաստանում ավելի հեշտ կլինի ապրել այդ նույն աշխատավարձով, որովհետև գները Ղարաբաղում ավելի բարձր են: Իսկ իրականում լավ են ապրում բոլորովին այլ մարդիկ: Մարդիկ, որոնց առաջ այս հարցը չեն դնում նույնիսկ հող հետ բերող ու ամեն օր մեռնելու գնացող բարձրաստիճան զինվորականները:

Իսկ դիրք հետ բերած Մալոյանը ի՞նչ տրամաբանությամբ պետք է Հայաստան զանգի ռոումինգով, կա՞ պատասխան:

Ի վերջո, «Սա Հայաստան է և վե՞րջ»: Եթե՝ այո, ապա ինչու պիտի թշնամու կողմից գրավված դիրքը հետ բերող Էդիկ Մալոյանը, որին պարգևատրեցին «Մարտական առաջին աստիճանի խաչ»-ով, Ղարաբաղից Հայաստան խոսի ռոումինգով:

Մարտական գործողությունների մասին հաղորդագրությունների տեքստերը կրկնվելուց կորցնում են բառի սրությունը: Սովորական են դառնում նույնիսկ «լարված իրավիճակ» ու «դիմել են պատասխան գործողությունների» արտահայտությունները: Երևանի վերացարկված ու հաճախ բեմադրված խաղաղության մեջ միշտ մտածել եմ` այսպիսի հաղորդագրություններին նախորդած գիշերներից հետո, Ղարաբաղում ապրող ու պատերազմը շնչափողերին զգացող ընկերներս, որոնց գիտեմ իրական կյանքում կամ ֆեյսբուքով, ոնց են ամեն այդպիսի հաղորդագրությունից հետո ֆեյսբուքում գրում ու նկար դնում սովորական կյանքի դրվագների մասին՝ սրճարան, ռոք համերգ, փաբ, պատմվածք, ո՞նց են կարողանում կյանքով պաշտպանվել պատերազմից: Կարողանում են:

Դիրքերում այդ օրը կրակում էին, հրամանատարը չուզեց, որ մենք բարձրանանք, համոզեցինք, հագցրեցին ապահովության բոլոր հնարավոր միջոցները: Երբ նա մեզ տեղավորեց տարբեր մեքենաների մեջ, որ..․հանկարծ, եթե…ապա…,գոնե մեքենաներից մեկը …, զգացի ինչ նուրբ է սահմանը կյանքի ու պատերազմի, ու ինչպես են ստեղծվում հաղորդագրությունները…

Ինքը մի փոքր հատվածում սկսեց շատ արագ քշել, բացատրեց, որ սա ամենատեսանելի տարածքն է, այստեղ շատ են կրակում: Բացատրեց հանգիստ: Լսեցինք հանգիստ: Համենայնդեպս, ցույց տվեցինք, որ լսեցինք հանգիստ: Այս մասում կարելի է ժպտալ: Հրամանատարը հրահանգեց ցրել մեքենաները, մի տեղում չկանգնեցնել, կրակի թիրախ ենք դառնում: Հետո դիրքից դիրք … Իսկ հետո, ամեն ինչից հետո, մի քանի ժամ անց, մենք էլ բոլորի նման նստած էինք Ստեփանակերտի սրճարաններից մեկում, ու «կարծես թե ոչինչ չէր եղել, ու ամեն ինչ կարգին է…»: Հենց այսպես են կարողանում մարդիկ սովորական ապրել պատերազմի կողքին: Ապրվում է:

Մարտակերտի դիրքերի դիտարկման կետում տեղադրված էկրանին հակառակորդի տարածքն է: Էկրանին նրանց բարդիներն այնքան խաղաղ շորորում են, որ մի պահ թվում է` հեռուստացույց ես նայում, ու հիմա պիտի երգ հնչի, ասենք. «Իմ հեռու, հեռու Նաիրյան դալար բարդի»-ն: Բայց սա հեռուստացույց չէ, ու էկրանի բարդիները հակառակորդի տարածքում են: Մեր և նրանց արանքում կրակակետերն են, որոնք նախատեսված են մահվան համար՝ մեր և նրանց:

Այս սարքերը մեզ շատ են պակասել, հիմա դրանք կան: Հրամանատարներն ասում են լավ կանացի աշխատանք է, նրբանկատ աչք է պետք: Էկրանից հայացքդ հեռացնել չես կարողանում, պատերազմն էկրանին է, էպիկենտրոնն է` առանց հեռավոր ու անորոշ հաղորդագրության: Ինքն է, որ կա: Անողոք, ռեալ, սառը:

Բլինդաժում տղաների հետ զրույցը, ինչպես նախորդ անգամ, այս անգամ էլ սկսվում է «եսիմ, ոչինչ, ամեն ինչ լավ ա, բան չկա ասելու, դե եսիմ» արտահայտություններով: Հետո հասնում ենք մի կետի, որ ես լռում եմ՝ իրենք, իրար հերթ չտալով, խոսում են, բան են բացատրում, իմ` իրոք ոչ շինծու, չիմացած հարցերի պատասխանն են ձևակերպում` իրար ուղղելով, օրինակներով, իրար ընդհատելով: Ու սա արդեն զրույց է: Ու այս պահից ես հասկանում եմ` իրենք ով են, ոնց են դիմանում, ինչ են մտածում:

Ապրիլյան դեպքերից հետո դիրքերում տղաները շատ լարված էին: Այս անգամ` մեկ տարի անց, համեմատաբար խաղաղ են ու վստահ: Ապրիլյան օրերի մի քանի մասնակից կա, ովքեր դեռ չեն զորացրվել: Նրանց տղաները ներկայացնում են հատուկ հարգանքով: Դիրքը հետ վերցնելու մարտական գործողությանը մասնակցած Սամսոնյան Վահանը համեստ կանգնած է բլինդաժի պատի տակ: «Ի՞նչ էիր զգում հետ վերցնելու օրը» հարցիս չափազանց անկեղծ պատասխանում է. «Ոչ մի բան»: Ապրիլյան օրերի մասնակիցները առանձնապես չեն ուզում խոսել այդ օրերի մասին: Երբ իրականությունը շատ է՝ պատմելիքը քիչ է, իսկ հնարածն առհասարակ չկա: Հարցնում եմ իրենց` ենթադրենք ձեզ հետ ծառայող տղաներից մեկը, որ կիրթ, ազնիվ, դաստիարակված, նորմալ մարդ է, բայց ինտեգրման խնդիր ունի, չի մերվում, չի հարմարվում, չի պատկերացնում իրեն այս տեղերում՝ ո՞նց եք վերաբերվում, մի տեսակ ծաղրո՞ւմ եք: Տղաները նախ զարմացան, որ ասում եմ ծաղրում եք, հետո համոզեցին, որ չեն անի այդպիսի բան, դրանից հետո հարցիս, թե բա ո՞նց կօգնեք, պատասխանեցին մեծացած մարդու պարզությամբ. «Մի հատ բուտերբրոդ ես անում, տանում ես, ասում ես` «ապեր, կեր, լավ ա լինելու», ու ինքը էդ բուտերբրոդից հետո չի կարող չինտեգրվի, հաստատ բան եմ ասում»:

Բա…

Սա` արաբիկայի հոտի մեջ արթնացող քաղաքից շատ հեռու, ապահով օրից բևեռայնորեն տարբեր կյանքով ապրող տղայի պատասխանն էր. փաստորեն, ինչքան վտանգին ավելի մոտ` այնքան ամեն ինչ ավելի պարզ…

Պատին հենած կիթառը նկատել եմ, բայց անհարմար եմ զգում խնդրել, որ նվագեն: Իրենք զգում են իմ անհարմար զգալը, ու կիթառահարը՝ Դավիթ Գևորգյանը` նկարած աչքերով ու թարթիչներով տղան, որ Իջևանից է ու տեսեք` ինչ խաղաղ դեմքով է, սիրով նվագում է, թեև զգուշացնում է, որ լարից ընկած է գործիքը: Ես խոստանում եմ նրան նոր կիթառ, տղաներից մեկը իմ բլոկնոտում նշում է` ուր և ում անունով պիտի ուղարկեմ: Հիմա կարդում եմ նրա ձեռագրով արած գրառումը, իմ վարժ սղագրության կողքին նրա ձեռագիրն այնքան անվարժ ու մանկական է, ու ինքն է ինձ պաշտպանողը` իր դպրոցականի ձեռագրով…

Մարտակերտի դիրքերում Դավիթը սիրուն իսպանական մեղեդի էր նվագում, արևի տակ, հակառակորդի դիտակետերին դեմ դիմաց, բլինդաժում:

Հրաժեշտից առաջ ոչինչ չեմ կարողանում ասել, այդքան խելոք մի բան չգիտեմ, որ ասեմ իրենց, ովքեր մնում են դիրքերում, իսկ ես իջնում եմ:

Հրաժեշտից հետո երկու կարևոր բան, արդեն երկրորդ տարին, արդեն որերորդ դիրքում, կրկնվում է ու մնում է գլխիս մեջ: Առաջինը` բոլոր դիրքերում տղաներն ասում են, որ դիրքերում ավելի լավ է, քան զորամասում: «Դիրքերում մենք ենք մեր տերը, մենք ընտանիքի պես մի բան ենք»: Եվ մյուսը.

- Ծառայությունից հետո ի՞նչ ես անելու:

-Գնալու եմ Անապա, Վոլգոգրադ, Տամբով….

Տրամաբանությունը մահամերձ է… Զինվորին, ողջ մնալուց հետո, ապրել է պետք…

Իսկ այսօր առավոտյան լրահոսում կարդացի, որ մայիսին Մարտակերտում ծնվել է 129 երեխա:

Լուսանկարները՝ Հակոբ Պողոսյանի

website by Sargssyan