1 USD = 0 AMD
1 EUR = 0 AMD
1 RUR = 0 AMD
Նիկոլ Փաշինյանը հայկական Ռուսսոն է Հեռացող դեսպանի հայտարարությունը կարող եք համարել հեռացող մեսիջ․ Ն․ Փաշինյանը՝ ԱՄՆ դեսպանի սկանդալային հայտարարության մասին (տեսանյութ) Ազատամուտցիները կրկին գյուղապետի հրաժարականն են պահանջում. Ուղիղ «Ժառանգություն» կուսակցությունը «Լույսի» կամ ԲՀԿ-ի հետ դաշինք կազմելու հարց չի քննարկում. Արմեն Մարտիրոսյան Ժամանակն է ճանաչել Լեռնային Ղարաբաղը որպես ինքնուրույն պետություն. չեխ պատգամավոր (տեսանյութ) Նիկոլ Փաշինյանը արտահերթ ընտրություններին դաշինքով կամ առանց գնալու մասին (տեսանյութ) Չի բացառվում, որ եվրոպական կառույցները նաեւ ոչ լեգիտիմ համարեն սպասվող արտահերթ ընտրությունների արդյունքները Արտահերթ խորհրդարանական ընտրությունների անցկացումը կարող է նոր քաղաքական մենաշնորհի հանգեցնել. Ռոբերտ Քոչարյան Նիկոլ Փաշինյանը հրաժարական տվեց (տեսանյութ) ՀՔԾ-ն ստուգում է «Տոյոտա-Երևան» ընկերությունը
ԼՐԱՀՈՍ
Ցուցակում գուցե լինեն գործիչներ, որոնք եղել են բարիկադների մյուս կողմում. Արարատ Միրզոյան (տեսանյութ) 80-ամյա ծերունին ինքնասպան է եղել Երևանում Դեռ 2017 -ին ներդրված պապիլոմավիրուսի դեմ պատվաստումներն ունեցել են շատ ցածր ընդգրկվածություն Շոու սարքելն իր գործը չպիտի լինի. Արմեն Մովսիսյանը Արսեն Թորոսյանի մասին Ղրիմի քոլեջներից մեկում հուժկու պայթյուն է որոտացել. 10 մարդ է զոհվել (ուղիղ, տեսանյութ) Գևորգ Կոստանյանը՝ «Փաշինյանի կողքին լինելու» և այլ երկրում աշխատանքի անցնելու մասին Առողջապահության նախարարը թող իր ոլորտի շատ հարցեր նախ կարգավորի, որոնք ստիպում են նույնիսկ ավելի շատ ծխել ՀՖՖ-ն շնորհակալություն է հայտնել երկրպագուներին «Հայաստանն՝ առանց վարչապետի». միջազգային մամուլի անդրադարձը Նիկոլ Փաշինյանի հրաժարականին (տեսանյութ) Նիկոլ Փաշինյանը հայկական Ռուսսոն է Հեռացող դեսպանի հայտարարությունը կարող եք համարել հեռացող մեսիջ․ Ն․ Փաշինյանը՝ ԱՄՆ դեսպանի սկանդալային հայտարարության մասին (տեսանյութ) ԲՀԿ-ն հավատարիմ է Նիկոլ Փաշինյանի հետ քաղաքական պայմանավորվածությանը. Նաիրա Զոհրաբյան Ազատամուտցիները կրկին գյուղապետի հրաժարականն են պահանջում. Ուղիղ Հովիկ Աբրահամյանի եղբայրը 5 միլիոն դրամ գրավի դիմաց ազատ է արձակվել. ՀՔԾ «Ժառանգություն» կուսակցությունը «Լույսի» կամ ԲՀԿ-ի հետ դաշինք կազմելու հարց չի քննարկում. Արմեն Մարտիրոսյան Նման գրառումներ եթե հայտնվում են ձեր մոտ, ոչ մի դեպքում չարձագանքեք, ջնջեք ու արգելափակեք (լուսանկար) Տոտալիտար հասարակարգում մարդիկ ավելի երջանիկ ու անհոգ են Թուրքիայի նախկին դեսպանը հայտարարել է, որ պատրաստ է իր կյանքը զոհել հանուն Արցախի «Մենք առանձին ենք մասնակցելու¸ եթե դաշինք՝ «Իմ քայլը» դաշինքի ֆորմատով». Նիկոլ Փաշինյան Ժամանակն է ճանաչել Լեռնային Ղարաբաղը որպես ինքնուրույն պետություն. չեխ պատգամավոր (տեսանյութ) Դատարանը բավարարել է Նորատուսցի Արաին կալանավորելու միջնորդությունը. ՔԿ Հրդեհ Աբովյան քաղաքում՝ բնակարանն ամբողջությամբ այրվել է. կան տուժածներ Վրաստանում «ԳԵՅ» շքերթի մասնակիցներին ջարդ ու փշուր են արել, կան բազմաթիվ տուժածներ. Տեսանյութ «Սասնա Ծռեր» կուսակցության հայտարարությունը կառավարության կադրային քաղաքականության վերաբերյալ Դե ինչ, սպասենք սպասված երեխայի լույս աշխարհ գալուն. Տեսանյութ Նիկոլ Փաշինյանը արտահերթ ընտրություններին դաշինքով կամ առանց գնալու մասին (տեսանյութ) Ձեր վարկանիշից մի քանի ամիս հետո ոչինչ էլ չի մնա. Բագրատյանը՝ Փաշինյանին Ադրբեջանը բանակցում է թուրքական մարտավարական «Բայրաքթար» ԱԹՍ-ի ձեռքբերման շուրջ Լավրովը սպառնացել է, որ Ռուսաստանը դուրս կգա Եվրոպայի խորհրդի կազմից Մահվան ելքով վրաերթ Երևանում Հոկտեմբերի 15-ին հայ-թուրքական սահմանն ապօրինի հատած անձն ազգությամբ քուրդ է. նոր մանրամասներ Դաժան սպանություն Լոռիում. որդին հայտնաբերել է հոր բազմաթիվ վերքերով դին Ի՞նչ ունեցվածքի տեր է ՀՀ էներգետիկ ենթակառուցվածքների և բնական պաշարների նորանշանակ նախարարը Երևան-Սևան-Իջևան միջպետական ճանապարհի որոշ հատվածներ ժամանակավոր կփակվեն ՀՀԿ հայտնի քառյակին չեն զանգել, բայց նրանցից մեկը զանգել է ՔՊ-ին Փաշինյանը խոստացել է լուծել Ավշարի Արայիկի «դրածոյի» հարցը «Ջրոցին» էլ չի գործում. Խոսրով Հարությունյանի ընկերությունը կրկին տուգանվել է Չի բացառվում, որ եվրոպական կառույցները նաեւ ոչ լեգիտիմ համարեն սպասվող արտահերթ ընտրությունների արդյունքները Տնտեսական զարգացման նոր նախարարը վարչապետի հետ կբարեխոսի՞ Սուրեն Կարայանի համար Հակոբ Հակոբյանի (Ճոյտ) ընտանիքի գործերը լավ չեն Վերջին պահին Փաշինյանը միտքը փոխել է. ինչո՞ւ ոստիկանապետ չի նշանակել Հունան Պողոսյանին Սպասվում են նոր բացահայտումներ. ինչպես է Սաշիկ Սարգսյանը ձեռք բերել 30 մլն դոլարը (Տեսանյութ) Ոստիկանության սահմանապահ զորքերում դժգոհությո՞ւն է հասունանում Էլեկտրաէներգիայի պլանային անջատումներ Արտահերթ խորհրդարանական ընտրությունների անցկացումը կարող է նոր քաղաքական մենաշնորհի հանգեցնել. Ռոբերտ Քոչարյան Մարությանի խոստացածն ինձ համար անտրամաբանական էր Նիկոլ Փաշինյանը հրաժարական տվեց (տեսանյութ) ՀՔԾ-ն ստուգում է «Տոյոտա-Երևան» ընկերությունը Անհրաժեշտ կլինի, որ «Ելք» խմբակցությունն ակտիվ դերակատարում ունենա առաջիկայում՝ այս 14 օրվա ընթացքում. վարչապետ Նախագահը հրամանագիր է ստորագրել ԱԱԾ-ում նոր նշանակման վերավեյալ Սյունիքի մարզում ճանապարհ են փակել ի նշան բողոքի Հունան Պողոսյանի նշանակման դեմ (տեսանյութ) «Հող՝ խաղաղության դիմաց» բանաձևը կհանգեցնի Արցախի հայաթափմանը Ի՞նչ փուլում է գտնվում Վարդենիս-Սոթք ճանապարհահատվածի հիմնանորոգումը Մայք Փոմփեոն ժամանել է Սաուդյան Արաբիա, քննարկել ընդդիմադիր լրագրողի անհետացման հարցը Հանրապետության հրապարակում 10 երիտասարդների վիճաբանությունն ավարտվել է 2 հոգու դանակահարությամբ «Ադրբեջանի՝ ԼՂ հակամարտությանը կրոնական երանգ տալու փորձերն անթույլատրելի են». Էդուարդ Շարմազանով ՀՀ մարդու իրավունքների պաշտպանի հայտարարությունը Հունան Պողոսյանին մարզպետի պաշտոնում նշանակելը նաև Փաշինյանի պատասխանն էր «Սասնա Ծռերին» Սա սպառնալիք չէ, սա մի բան է, որ ես ուրախ չեմ ասել. ԱՄՆ դեսպանը Ամուլսարում աշխատանքների դադարեցման մասին Մահացել է Microsoft -ի համահիմնադիր Փոլ Ալենը. Լուսանկար Ծերանոցի նախկին տնօրենը դատի է տվել Մանե Թանդիլյանին Ռուս փորձագետ.Ինչո՞ւ ենք մենք զինում Ադրբեջանին, ինչո՞ւ ենք դա անում. Տեսանյութ Հանրահավաքը չի ժողովրդի իշխանության իրացման ձևը, այլ հանրաքվեն. Արմեն Ռուստամյան. Տեսանյութ Կարծում եմ մենք ընտրություններին պետք է մասնակցենք «Իմ քայլը» դաշինքով. Ալեն Սիմոնյան. Տեսանյութ Վանեցյանը՝ Հովիկ Աբրահամյանի մասով ՀՔԾ պետի հայտարարության մասին Սաուդացի լրագրողին սպանել են, մասնատել ու «չեզոքացրել» թթվային լուծույթի օգնությամբ. լրատվամիջոցների անդրադարձը լրագրողի անհետացմանը Երևանում ՊՊԾ գնդի ծառայողները բերման են ենթարկել Պարույր Հայրիկյանի 31-ամյա տղային Տնտեսությունը կանգառ է վերցրել. ՊԵԿ նախագահ (տեսանյութ) Կյանքը նոր Հայաստանի հին գյուղերում. Մշակույթի թալանված երազանքը. Տեսանյութ Փոփոխության նախագիծ՝ կենդանիների վերաբերյալ Մակրոնը փոփոխություններ է կատարել կառավարության կազմում Հայ բազկամարտիկը Թուրքիայում նվաճել է աշխարհի չեմպիոնի կոչումը (տեսանյութ) Որևէ քաղաքական ուժ ինքնասպան չէ, որ վարչապետի թեկնածու առաջադրի․ Նաիրա Զոհրաբյան. Տեսանյութ Զորամասեր չհայտարարված այց են կատարել ՄԻՊ ներկայացուցիչները Զինվորական գործերի մասին տեղեկության սահմանափակումները վերացել են «ԴատաԼեքս» համակարգում. ՀՔԱՎ Տարոն Մարգարյանի նկատմամբ կա հարուցված ևս մեկ քրեական գործ․ Վանեցյան (տեսանյութ) Փաշինյանի թիմը չպետք է մոռանա, որ քաղաքականության մեջ անթերի ճշգրտությամբ է գործում բումերանգի օրենքը Կառավարությունը հավանություն տվեց ՀՀ Ընտրական օրենսգրքում բարեփոխումների փաթեթին Գաղտնալսման հիմնական նպատակը իմ հրաժարականն էր, գաղտնալսողների շրջանակը հայտնի է. Արթուր Վանեցյան (տեսանյութ) Թուրք ազգայնականները բողոքել են հայկական ապրանքների վրա «Արարատ», «Անի», «Վան», «Աղթամար» անվանումների գործածությունից
Հարցում

Մարտակերտ. անվարժ ձեռագրով զինվորները

Լուսինե Հովհաննիսյան

Աղբյուր՝ «Հետք»


Հունիս: Մարտակերտ: Զորամաս: Դիրքեր: Հերթափոխի օր էր: Կրակում էին: Սովորաբար, հերթափոխի օրերին կրակում են, որովհետև տեխնիկայի, զինուժի տեղաշարժ կա:

Բանակում հարցազրույցի ժանրն, ըստ իս, երկկողմանի արհեստական է: Բարձրաստիճան զինվորականը չի անկեղծանալու լրագրողի առաջ, իսկ լրագրողն այս մասին գիտի, ու ձայնագրիչով զրույցն ընդամենը արարողակարգ է լինելու, բայց՝ ոչ զրույց կամ պատմություն իրականության մասին: Ձայնագրիչ չկար: Հարցազրույց՝ նույնպես: Հրամանատարի տեղակալ, հրետանու պետ Նորայր Ասլանյանը, մեղմ ասած, մեծ համակրանք չուներ լրագրողների հանդեպ և գտնում էր, որ մեր լրագրողներն իրենց մարտը տանուլ են տվել հակառակորդի լրագրողներին: Ես համաձայն չեղա նրա հետ, բացատրեցի՝ ինչու, և չընդունեցի, որ հակառակորդ կողմի լրագրողական ավանդույթը որևէ առնչություն ունի լրագրության հետ: Դժվար է հակաճառել զինվորականին, մանավանդ՝ բարձրաստիճան, բայց Նորայր Ասլանյանի մեջ ոչ հաճախ հանդիպող, ընդգծված բարեկրթություն կար, ու ես իրեն համարձակվեցի ասել, որ բանակային լրագրության պատկերը պայմանավորված է նրանով, թե ինչ չափանիշերով են զինվորականներն առաջնորդվում՝ում, ինչպես, ինչքան հնարավորություն տալ բանակի հարցերի մասին գրելու: Լրագրողը չի հավակնում ռազմական թեմաներին իրազեկ լինելու, լրագրողը հավակնում է կամ պետք է հավակնի խնդիրների մասին խոսելու հնարավորությանը, և այս դեպքում միայն կկոտրվի անմիջապես բացասականն արձանագրելու լրագրողական բնազդն ու կսկսի աշխատել մտածելու ընդունակությունը: Բայց…

Այստեղ մենք համակարծիք էինք, որ ինչպես բանակում, այնպես էլ մեր ոլորտում կրթվելու մեծ կարիք կա, որից հետո նոր կարելի է երազել պրոֆեսիոնալիզմի մասին: Մեր անհամաձայնությունն ու լրագրության մասին ունեցած հակադիր պատկերացոմները, նաև լրագրողների հանդեպ թերահավատ վերաբերմունքը չխանգարեցին ինձ մեծ համակրանք ու հարգանք ունենալ Նորայր Ասլանյանի հանդեպ:

Հրամանատարի տեղակալ, հրետանու պետ Նորայր Ասլանյանը հրաժարվեց խոսել ապրիլյան օրերի իր հերոսության մասին, չընդունեց «հերոսություն» բառն ու հակիրճ փոխարինեց «պարտականություն» բառով: Չուզեց խոսել «Մարտական խաչի» մասին, որով պարգևատրվել է ապրիլյան դեպքերից հետո:

Չուզեց խոսել:

Փոխարենն իր մեքենայով մեզ ուղեկցեց դիրքեր:

Նորայր Ասլանյանը ցույց տվեց իրականը: Միակ բանը, որից սիրով խոսեց՝ ապրիլին դիրքը հետ վերցրած Էդիկ Մալոյանն էր: Նրա մասին Նորայր Ասլանյանը խոսեց ուրախությամբ, իրոք, ուրախությամբ: Կանչեց Մալոյանին ու ասաց, որ հերոսը նա է, ինքն է վտանգել կյանքը, ինքն է հետ վերցրել գրաված դիրքը. «Մալոյանը, գիտե՞ք, որ գումարտակի հրամանատարն է. Ուրֆանյան, Աբաջյան, Սլոյան, Անդրանիկ Զոհրաբյան… Ինքը հետ վերցրեց տղաների պահած դիրքը…»:

Ապրիլին նրանց անունները, թեև նկարով, կենսագրությամբ, մանրամասներով հասան մեզ, բայց իրենք մնացին անիրական մի բան: Տասնինը տարեկան տղան ինքն իրեն պայթեցնում է հակառակորդի` արդեն դիրք հասած զինվորների հետ, որովհետև այլ ելք չի տեսնում, մյուսը հրամանատարին մենակ չի թողնում, հրամանատարին, ով զոհվում է իր զինվորների հետ: Իսկ հիմա դիրքերում, որ ցույց են տալիս այդ տեղերը, ոնց որ նոր-նոր իրական են դառնում իրենք:

Դիրքը պահելու համար…դիրքը հետ վերցնողը….դիրքերը հանձնողի…

Նայում ես՝գորշ հողի կտոր է. անշուք, անտեսք, խիստ, փոշոտ, անբույս, անտերև, զինվորական տարածք՝ առանց որևէ հմայքի …մտածում ես` ինչ է կատարվում տղաների մեջ, որ էս փոշեթաթախ տարածությունը դառնում է գերնպատակ, ու տասնինը տարեկան տղան մինչև վերջ, մինչև իրական, զարհուրելի վերջ` պահում է այն:

Դիրքը հետ վերցրած Էդիկ Մալոյանը հունահռոմեական ըմբշամարտի չեմպիոնի տեսք ունի՝ ուժեղ, մի տեսակ անհաղթելի: Մտածում ես՝ ձեռնամարտ լիներ՝ բոլորին կհաղթեր: Բայց արդեն ձեռնամարտի կռիվ չէ, արդեն զինվորի կռիվ էլ չէ: Բարձրագույն տեխնոլոգիաներով պատերազմ է: Դիրքերում առաջվա պատկերը չէ՝ գիշերային տեսանելիության ու ջերմատեսիլ սարքեր են: Մնում է ուղղակի կաշվից դուրս գալ, որ պատերազմ չլինի:

Էդիկ Մալոյանը հրետանու պետի նման սակավախոս է: Հարցնում եմ իրենց կյանքից՝ բան չի ասում, սկսում եմ մանր կենցաղային հարցեր տալ՝ պատմում է, չի բողոքում, բայց հասկանում եմ, որ շատ բարդ է: Հարցնում եմ ուրախություններից՝ համարյա չկան, նշում է միակ ուրախությունը, ասում է՝ եթե ողջ ենք մնում, իրար գրկում ենք ու ուրախ ենք լինում: Հարցնում եմ ընտանքիների սոցիալական ապահովությունից՝ լռություն է, ասում է, դուք ինքներդ կարող եք գտնել ձեր հարցերի պատասխանները, ինքներդ գտեք, ես բան չեմ ասելու: Չգիտեմ` իմ պրոֆեսիոնալիզմն էր թերի, թե Մալոյանն էր շատ պինդ ու հաստատակամ, որ ոչ մի բան չասաց, բայց արդյունքում ստացվեց, որ «Մենք կյանքից հոգնել էինք, սակայն հավաքվելիս խոսում էինք կյանքի հրաշքների մասին»:

Ինչպես ինձ խորհուրդ տվեց Մալոյանը, ինքս գտա, համեմատեցի, տեսա: Շարքային դատախազը, որի կյանքը երբևէ վտանգի չի ենթարկվում՝ չհաշված հիպերտոնիան կամ սրտի անբավարարությունը, ինչպես դա պատահում է միջին վիճակագրական մարդու կյանքում՝ ստանում է 600 հազար դրամ աշխատավարձ: Դատախազը, որի կացութաձևը ընդունված է համարել ամենաբարեկեցիկներից: ԱԺ պատգամավորները, որոնց հիմնական մասի ծանրաբեռնվածությունը երանելի ծանրաբեռնվածություն է, որոնց կյանքին ոչ մի վտանգ չի սպառնում, եթե միմյանց չեն ոչնչացնում փողային հաշվեհարդարների ժամանակ, ստանում են 661 հազար 400 դրամ: Հանձնաժողովների նախագահները` 793 հազար 680 դրամ:

Մարդիկ, որոնք ապրում են կյանքի ու մահվան սահմանագծում, ստանում են նշված թվերի կեսից էլ քիչը: Որտե՞ղ է մեռել տրամաբանությունը: Ինչու՞ է ողջ սպայի աշխատավարձն ավելի քիչ, քան, զոհվելու դեպքում, նրա ընտանիքին հասանելիք գումարը: Սպան պիտի շահագրգռված լինի ապրե՞լ, թե՝ մեռնել, որ ապահով ապրի ընտանիքը, որին կենդանության օրոք շատ քիչ է կարողանում տեսնել:

Իսկ Երևանում համոզված են, որ Ղարաբաղում լավ են ապրում, ու դա Հայաստանի հաշվին է, Ղարաբաղում համոզված են, որ Հայաստանում ավելի հեշտ կլինի ապրել այդ նույն աշխատավարձով, որովհետև գները Ղարաբաղում ավելի բարձր են: Իսկ իրականում լավ են ապրում բոլորովին այլ մարդիկ: Մարդիկ, որոնց առաջ այս հարցը չեն դնում նույնիսկ հող հետ բերող ու ամեն օր մեռնելու գնացող բարձրաստիճան զինվորականները:

Իսկ դիրք հետ բերած Մալոյանը ի՞նչ տրամաբանությամբ պետք է Հայաստան զանգի ռոումինգով, կա՞ պատասխան:

Ի վերջո, «Սա Հայաստան է և վե՞րջ»: Եթե՝ այո, ապա ինչու պիտի թշնամու կողմից գրավված դիրքը հետ բերող Էդիկ Մալոյանը, որին պարգևատրեցին «Մարտական առաջին աստիճանի խաչ»-ով, Ղարաբաղից Հայաստան խոսի ռոումինգով:

Մարտական գործողությունների մասին հաղորդագրությունների տեքստերը կրկնվելուց կորցնում են բառի սրությունը: Սովորական են դառնում նույնիսկ «լարված իրավիճակ» ու «դիմել են պատասխան գործողությունների» արտահայտությունները: Երևանի վերացարկված ու հաճախ բեմադրված խաղաղության մեջ միշտ մտածել եմ` այսպիսի հաղորդագրություններին նախորդած գիշերներից հետո, Ղարաբաղում ապրող ու պատերազմը շնչափողերին զգացող ընկերներս, որոնց գիտեմ իրական կյանքում կամ ֆեյսբուքով, ոնց են ամեն այդպիսի հաղորդագրությունից հետո ֆեյսբուքում գրում ու նկար դնում սովորական կյանքի դրվագների մասին՝ սրճարան, ռոք համերգ, փաբ, պատմվածք, ո՞նց են կարողանում կյանքով պաշտպանվել պատերազմից: Կարողանում են:

Դիրքերում այդ օրը կրակում էին, հրամանատարը չուզեց, որ մենք բարձրանանք, համոզեցինք, հագցրեցին ապահովության բոլոր հնարավոր միջոցները: Երբ նա մեզ տեղավորեց տարբեր մեքենաների մեջ, որ..․հանկարծ, եթե…ապա…,գոնե մեքենաներից մեկը …, զգացի ինչ նուրբ է սահմանը կյանքի ու պատերազմի, ու ինչպես են ստեղծվում հաղորդագրությունները…

Ինքը մի փոքր հատվածում սկսեց շատ արագ քշել, բացատրեց, որ սա ամենատեսանելի տարածքն է, այստեղ շատ են կրակում: Բացատրեց հանգիստ: Լսեցինք հանգիստ: Համենայնդեպս, ցույց տվեցինք, որ լսեցինք հանգիստ: Այս մասում կարելի է ժպտալ: Հրամանատարը հրահանգեց ցրել մեքենաները, մի տեղում չկանգնեցնել, կրակի թիրախ ենք դառնում: Հետո դիրքից դիրք … Իսկ հետո, ամեն ինչից հետո, մի քանի ժամ անց, մենք էլ բոլորի նման նստած էինք Ստեփանակերտի սրճարաններից մեկում, ու «կարծես թե ոչինչ չէր եղել, ու ամեն ինչ կարգին է…»: Հենց այսպես են կարողանում մարդիկ սովորական ապրել պատերազմի կողքին: Ապրվում է:

Մարտակերտի դիրքերի դիտարկման կետում տեղադրված էկրանին հակառակորդի տարածքն է: Էկրանին նրանց բարդիներն այնքան խաղաղ շորորում են, որ մի պահ թվում է` հեռուստացույց ես նայում, ու հիմա պիտի երգ հնչի, ասենք. «Իմ հեռու, հեռու Նաիրյան դալար բարդի»-ն: Բայց սա հեռուստացույց չէ, ու էկրանի բարդիները հակառակորդի տարածքում են: Մեր և նրանց արանքում կրակակետերն են, որոնք նախատեսված են մահվան համար՝ մեր և նրանց:

Այս սարքերը մեզ շատ են պակասել, հիմա դրանք կան: Հրամանատարներն ասում են լավ կանացի աշխատանք է, նրբանկատ աչք է պետք: Էկրանից հայացքդ հեռացնել չես կարողանում, պատերազմն էկրանին է, էպիկենտրոնն է` առանց հեռավոր ու անորոշ հաղորդագրության: Ինքն է, որ կա: Անողոք, ռեալ, սառը:

Բլինդաժում տղաների հետ զրույցը, ինչպես նախորդ անգամ, այս անգամ էլ սկսվում է «եսիմ, ոչինչ, ամեն ինչ լավ ա, բան չկա ասելու, դե եսիմ» արտահայտություններով: Հետո հասնում ենք մի կետի, որ ես լռում եմ՝ իրենք, իրար հերթ չտալով, խոսում են, բան են բացատրում, իմ` իրոք ոչ շինծու, չիմացած հարցերի պատասխանն են ձևակերպում` իրար ուղղելով, օրինակներով, իրար ընդհատելով: Ու սա արդեն զրույց է: Ու այս պահից ես հասկանում եմ` իրենք ով են, ոնց են դիմանում, ինչ են մտածում:

Ապրիլյան դեպքերից հետո դիրքերում տղաները շատ լարված էին: Այս անգամ` մեկ տարի անց, համեմատաբար խաղաղ են ու վստահ: Ապրիլյան օրերի մի քանի մասնակից կա, ովքեր դեռ չեն զորացրվել: Նրանց տղաները ներկայացնում են հատուկ հարգանքով: Դիրքը հետ վերցնելու մարտական գործողությանը մասնակցած Սամսոնյան Վահանը համեստ կանգնած է բլինդաժի պատի տակ: «Ի՞նչ էիր զգում հետ վերցնելու օրը» հարցիս չափազանց անկեղծ պատասխանում է. «Ոչ մի բան»: Ապրիլյան օրերի մասնակիցները առանձնապես չեն ուզում խոսել այդ օրերի մասին: Երբ իրականությունը շատ է՝ պատմելիքը քիչ է, իսկ հնարածն առհասարակ չկա: Հարցնում եմ իրենց` ենթադրենք ձեզ հետ ծառայող տղաներից մեկը, որ կիրթ, ազնիվ, դաստիարակված, նորմալ մարդ է, բայց ինտեգրման խնդիր ունի, չի մերվում, չի հարմարվում, չի պատկերացնում իրեն այս տեղերում՝ ո՞նց եք վերաբերվում, մի տեսակ ծաղրո՞ւմ եք: Տղաները նախ զարմացան, որ ասում եմ ծաղրում եք, հետո համոզեցին, որ չեն անի այդպիսի բան, դրանից հետո հարցիս, թե բա ո՞նց կօգնեք, պատասխանեցին մեծացած մարդու պարզությամբ. «Մի հատ բուտերբրոդ ես անում, տանում ես, ասում ես` «ապեր, կեր, լավ ա լինելու», ու ինքը էդ բուտերբրոդից հետո չի կարող չինտեգրվի, հաստատ բան եմ ասում»:

Բա…

Սա` արաբիկայի հոտի մեջ արթնացող քաղաքից շատ հեռու, ապահով օրից բևեռայնորեն տարբեր կյանքով ապրող տղայի պատասխանն էր. փաստորեն, ինչքան վտանգին ավելի մոտ` այնքան ամեն ինչ ավելի պարզ…

Պատին հենած կիթառը նկատել եմ, բայց անհարմար եմ զգում խնդրել, որ նվագեն: Իրենք զգում են իմ անհարմար զգալը, ու կիթառահարը՝ Դավիթ Գևորգյանը` նկարած աչքերով ու թարթիչներով տղան, որ Իջևանից է ու տեսեք` ինչ խաղաղ դեմքով է, սիրով նվագում է, թեև զգուշացնում է, որ լարից ընկած է գործիքը: Ես խոստանում եմ նրան նոր կիթառ, տղաներից մեկը իմ բլոկնոտում նշում է` ուր և ում անունով պիտի ուղարկեմ: Հիմա կարդում եմ նրա ձեռագրով արած գրառումը, իմ վարժ սղագրության կողքին նրա ձեռագիրն այնքան անվարժ ու մանկական է, ու ինքն է ինձ պաշտպանողը` իր դպրոցականի ձեռագրով…

Մարտակերտի դիրքերում Դավիթը սիրուն իսպանական մեղեդի էր նվագում, արևի տակ, հակառակորդի դիտակետերին դեմ դիմաց, բլինդաժում:

Հրաժեշտից առաջ ոչինչ չեմ կարողանում ասել, այդքան խելոք մի բան չգիտեմ, որ ասեմ իրենց, ովքեր մնում են դիրքերում, իսկ ես իջնում եմ:

Հրաժեշտից հետո երկու կարևոր բան, արդեն երկրորդ տարին, արդեն որերորդ դիրքում, կրկնվում է ու մնում է գլխիս մեջ: Առաջինը` բոլոր դիրքերում տղաներն ասում են, որ դիրքերում ավելի լավ է, քան զորամասում: «Դիրքերում մենք ենք մեր տերը, մենք ընտանիքի պես մի բան ենք»: Եվ մյուսը.

- Ծառայությունից հետո ի՞նչ ես անելու:

-Գնալու եմ Անապա, Վոլգոգրադ, Տամբով….

Տրամաբանությունը մահամերձ է… Զինվորին, ողջ մնալուց հետո, ապրել է պետք…

Իսկ այսօր առավոտյան լրահոսում կարդացի, որ մայիսին Մարտակերտում ծնվել է 129 երեխա:

Լուսանկարները՝ Հակոբ Պողոսյանի

website by Sargssyan